05 مهر، 1400

ابزارهایی برای جبران کسری

دسته‌بندی: یادداشت

1400/6/23 12:38

ابزارهایی برای جبران کسری

دسته‌بندی: یادداشت
12:38:00 1400/6/23

یکی از موضوعاتی که پیرامون اولویت‌سنجی تیم اقتصادی دولت سیزدهم مطرح می‌شود، مسئله بودجه ۱۴۰۰ بوده که در بسیاری از رسانه‌ها نیز انعکاس ویژه‌ای یافته است.

البته ممکن است مجلس درصدد اصلاح آن برآمده و معادلات را تغییر دهد اما آنچه که به‌نظر می‌رسد قطعی است وجود کسری بودجه سنگین دولت در امسال است که می‌تواند اقتصاد را دچار چالش‌ها و مشکلات دیگری کند که حل و مدیریت آنها کار سختی است.

برای حل ریشه‌ای این دست معضلات کمی باید ریشه‌ای‌تر به مسائل نگریست. در واقع نظام بودجه‌ریزی در کشورمان دچار مشکلاتی بوده که نهادینه شده و در پیکره اقتصاد ایران رسوخ کرده است. البته نمی‌توان به این سادگی و یک‌شبه تصمیم به حل این مشکلات گرفت و به‌طور کلی از فردا با اجرای آن سیاست‌ها مشکلات نیز برطرف شوند، اما نهادینه شدن این چالش‌ها در اقتصاد به این معنا نیست که ما نباید در راستای اصلاح ساختار، اقدامات لازم را انجام دهیم.

البته این دست مشکلات در بسیاری از اقتصادهای نفتی دیده می‌شوند اما به‌دلیل بالا بودن درآمدهای نفت همواره مصادیق این نارسایی‌ها پشت در دسترس بودن منابع پنهان شده است. در هر صورت اکنون باتوجه به کاهش چشمگیر درآمدهای نفتی کشور شاهد بروز مصادیق همان نارسایی‌های بودجه‌ای هستیم که باعث شده کشور دچار مشکلاتی در حوزه‌های مختلف شود، اما برای حل کوتاه‌مدت این مشکل ابزارهای متنوعی در اختیار دولت‌ها قرار دارد که می‌توان با استفاده از آنها تا حدود زیادی خلأها را پر کرد.

با این حال مسئله اینجاست که دولت‌ها به‌دلیل وابستگی فوق‌العاده به دلارهای نفتی تمایل چندان زیادی به استفاده از این ابزارها که مهم‌ترین‌شان مالیات است، ندارند. البته در تیم اقتصادی دولت سیگنال‌های خوبی در این زمینه دیده شده و به‌نظر می‌رسد اراده‌ای برای اصلاح نظام مالیاتی وجود دارد که همین موضوع می‌تواند ایجاد امیدواری کند.

اگر ما بتوانیم نفت را فروخته و درآمد حاصل از آن را صرف پروژه‌های عمرانی و زیرساخت‌های کشور کنیم، راهکار بسیار خوبی است، زیرا نفت یکی از ثروت‌های کشور است و باید برای آیندگان نیز سرمایه‌گذاری شود، اما واقعیت این است که بودجه‌ریزی در کشور ما به‌نحوی پیش رفته که چنین اقدامی امکان‌پذیر نیست. در واقع باید درآمدها را مطابق هزینه‌ها پیش‌بینی و تعریف کنیم، در حالی که چنین اتفاقی در نظام بودجه‌ریزی کشور رخ نمی‌دهد.

در همین سال ۱۴۰۰ هزینه جاری کشور حدود ۹۹۰ هزار میلیارد تومان است که حدود ۴۵۰ هزار میلیارد تومانش از محل درآمدهای دولت بوده و مابقی از محل فروش نفت، دارایی و اوراق؛ به‌عبارتی ما ۵۰ درصد هزینه‌های جاری کشور را تامین کرده‌ایم اما نمی‌توانیم باقیمانده این هزینه‌ها را تامین کنیم. تفکیک بودجه ارزی از ریالی حرف و پیشنهاد بسیار خوب و درستی است اما باتوجه به الگویی که ما تا امروز کشور را به‌واسطه آن اداره کرده‌ایم، به‌نظر می‌رسد عملیاتی نباشد.

راهکاری که درحال‌حاضر پیش پای کشور است کاهش هزینه‌ها و کسب درآمد از محل مالیات است که هیچ اثر تورمی ندارد. اینکه گفته می‌شود کسری بودجه ۱۴۰۰ نیز باید از محل مالیات تامین شود، حرف کاملا درستی است. در واقع باید گفت ما غیر از این کار عملا راه دیگری پیش پای خود نمی‌بینیم تا با استفاده از آن از شر کسری بودجه سنگین ۱۴۰۰ خلاصی یابیم.

درباره اوراق باید توجه داشت نحوه‌ای که ما درحال‌حاضر اوراق را می‌فروشیم در واقع آینده‌فروشی است و باعث می‌شود ضربه سنگینی به اقتصاد ایران وارد شود. ممکن است اکنون دولت بتواند از محل فروش اوراق نقدینگی را از جامعه جمع و کسری خود را نیز جبران کند اما در میان‌مدت مشکلات بسیاری برای کشور ایجاد می‌شود و آن‌ هم فشاری است که بر دوش دولت‌های بعدی وارد می‌شود تا حساب این اوراق را به مردم بدهد.

 


نویسنده: ابراهیم بهادرانی- معاون سابق امور تولیدی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی
برچسب: صفحه ۱۴ ، شماره ۱۸۸۳ ، ابراهیم بهادرانی



https://smtnews.ir/direct/1940

  • دیدگاهی برای این نوشته ثبت نشده است.
  • افزودن دیدگاه


روزنامه صمت

جستجو


  |