بخش خصوصی ناجی صنعت سینما

گروه آینه: نخستین نمایشگاه و جشنواره سرمایه گذاری سیما سینما، صنعت رسانه در پردیس سینمایی ملت برگزار شد.

در این نمایشگاه ۴۰ غرفه به معرفی تولید و تجهیزات صنعت سینما پرداختند. صنعتی که این روزها در رکود است و به گفته رئیس موسسه تصویر شهر نیاز به بازیابی دارد.
هادی منبتی، رییس موسسه تصویر شهر، درباره صنعت سینمای ایران و اقتصاد آن مطالبی گفت که در ادامه می‌خوانید.
نمایشگاه با چه هدفی برگزار می‌شود؟
در این نمایشگاه همراه این جشنواره غرفه‌هایی در اختیار اهالی سینما چه دولتی و چه خصوصی
 قرار گرفته که بیشتر غرفه‌ها درباره صنعت سیماست و برخی غرفه‌ها هم به تولیدات سینمایی اختصاص دارد. غرفه‌های صنعت سینما برخی تجهیزات را خود بومی‌سازی کرده‌اند و برخی واردکننده آن هستند که از ۲۲ تا ۲۴ مرداد در این نمایشگاه حضور یافته‌اند.
۴۰ غرفه در نمایشگاه وجود دارد که خدمات عرضه کرده‌اند و ۱۰ سازمان هم حامی برگزاری آن هستند که شامل سازمان فرهنگی- هنری شهرداری تهران، موسسه تصویر شهر، صداو سیما و سازمان سینمایی هستند. موسسه تصویر شهر از موسسات تابعه سازمان فرهنگی - هنری شهرداری تهران است که در ۳حوزه فعالیت دارد که تولید و مشارکت در فیلم‌های سینمایی، حوزه برگزاری فیلم شهر و حمایت شهرداری از فیلم‌های دیگر از طریق موسسه انجام می‌شود و ماموریت سوم راهبری سالن‌های سینمایی شهر تهران است، مثل پردیس سینمایی ملت، آزادی و رازی و...

راهبری به چه معناست؟
 یعنی اداره این سینماها در اختیار این موسسه است. ما به غیر از این اداره کردن، تولید بسیاری از فیلم‌ها را انجام دادیم یا در تولید برخی فیلم‌ها با بنیاد سینمایی فارابی یا صداوسیما مشارکت کردیم. مثلا فیلم «نارنجی‌پوش» یک کار مشارکتی بود به این معنا که بخشی را آقای مهرجویی و بخشی را ما مشارکت کردیم مثل فیلم‌های «هیچ کجا هیچ کس»، «ابرهای ارغوانی» و «خسته نباشید».

مشارکت چه سودی را عاید موسسه می‌کند؟
به میزانی که مشارکت شده از درآمد فیلم بهره می‌بریم مثلا اگر ۴۰ درصد ما و ۶۰ درصد فرد حقیقی یا حقوقی مشارکت کرده باشد به همان نسبت از درآمد فروش بهره‌برداری می‌شود. در این قالب فیلم‌های سینمایی، فیلم کوتاه یا کلیپ هم قرار می‌گیرد.

اما فروش فیلم در حال حاضر وضعیت خوبی ندارد
در عرصه سینما کشور ما به لحاظ تولید فیلم جزو ۱۵ کشور اول دنیا است. ما در بین ۱۵ کشوری در دنیا هستیم که از صنعت فیلم‌سازی برخورداریم و به لحاظ حجم تولیدات در رده بالا هستیم. اما متاسفانه در عرصه صنعت سینما یا سالن داری سینما حرفی برای گفتن نداریم و حتی به استانداردها نزدیک هم نیستیم. مثلا در جهان به هر منطقه جغرافیایی که عنوان شهر داده شود باید حتما آن شهر دارای سینما باشد. یعنی سینما جزو الزامات شهری است که اگر شهر فاقد آن باشد شهر محسوب نمی‌شود. اما متاسفانه در کشور ما نزدیک به ۸۰۰ شهر فاقد سینما هستند و در واقع به لحاظ استانداردهای سینمایی شهر نیستند. بیش از ۱۴۰ شهر در کشور ما دارای سینما است و ۳۵۰ سالن سینما در کل کشور وجود دارد که این آمار با استانداردهای جهانی یعنی کشورهای آمریکایی و اروپایی فاصله معناداری دارد. در این زمینه شهرداری تهران برای هرچه بیشتر دایر کردن سالن‌های سینما و مکان‌های عرضه فیلم که تعدادشان بسیار کم و از نظر کیفی به شدت پایین هستند و از تجهیزات روز به دور هستند اقدام به سالن‌سازی کرده است. در حال حاضر در کشور ما سالن‌هایی که بیش از ۳۰ سال از عمرشان گذشته و تجهیزات‌شان به روز نشده، وجود دارد و در همین راستا شهرداری تهران در پایتخت اقدام به ساخت سالن‌های سینمایی در غالب پردیس‌های سینمایی کرده است. این سالن‌سازی توانست حرکت جدی در امر سالن‌سازی باشد و در حال حاضر بخش خصوصی هم وارد این امر شده و در حال حاضر مجتمع کوروش با نزدیک به ۱۴ سالن سینما در چند روز آینده افتتاح می‌شود. این حرکت رو به رشدی است که امیدواریم در آینده توسعه یابد.

این مجتمع‌های چندمنظوره که سالن سینما هم دارند چقدر سودده هستند؟
اینکه بگوییم صنعت سینما سودده است متاسفانه چنین نیست. مثلا تعداد فیلم‌های سودده‌ای که در طول سال تولید می‌شود به تعداد انگشتان دست هم نمی‌رسد. فیلم‌هایی که پاسخگوی سرمایه‌گذاری خود باشند یا به اصطلاح وارد کلوپ میلیاردی شده باشند. ۹۰ درصد فیلم‌هایی که ساخته می‌شود نه تنها سودی به دست نمی‌آورند بلکه هزینه‌های صرف شده برای تولید را هم پاسخ نمی‌دهد و دچار زیان می‌شوند و گاهی از طریق نمایش فروش خانگی یا تلویزیونی سعی می‌کنند هزینه‌های انجام شده را برگردانند. امیدواریم با ساخت سینما یا ساخت فیلم‌هایی که با اعتبار و اقبال مردم رو به رو گردد، صنعت سینما از این رکود خارج شود.

چقدر این مسئله به اقبال مردم بستگی دارد؟
موضوع همین است، الان ما به لحاظ استانداردسازی و تعداد سالن دچار معضل جدی هستیم. از طرف دیگر همین تعداد سالن هم خالی هستند و سینما دار را راضی نگه نمی‌دارد. سالن‌ها از صبح تا ساعت ۴ یا ۵ بعد ازظهر با ظرفیت ۳ یا ۴ درصد ظرفیت نمایش دارند که هیچ است و بعدازظهرها هم اکران‌های خوب در ایامی مثل عید یا عید فطر که گل سرسبد اکران‌هاست، ضریب اشغال صندلی‌ها ۳۰ تا ۳۵ درصد است. نزدیک به یک سوم صندلی‌ها اشغال می‌شود و این یعنی زیان برای سالن داری که باید آنرا سرد یا گرم کند یا هزینه نظافت سالن‌ها را متقبل شود. در شرایط معمول هم سینماها با ظرفیت ۱۵ درصد یعنی از هر ۱۰۰ صندلی ۱۵ صندلی تماشاچی دارد و مابقی خالی است. به نظر من دلیل عمده‌اش ارتباط نگرفتن فیلم‌ها با مردم است چراکه تجربه نشان داده که اگر فیلمی مناسب با ذائقه مخاطب تولید شود این فیلم در هر زمانی که اکران شود مردم استقبال می‌کنند. در ماه مبارک که معمولا زمان سوخته اکران فیلم هاست فیلمی مثل رد کارپت که با مردم ارتباط خوبی برقرار کرده بود بسیار فروش کرد و مردم تا ساعت ۳ بامداد تا نزدیک سحر در سالن‌ها حضور داشتند.
این نشان‌دهنده این است که اگر فیلم با مخاطب ارتباط برقرار کند مردم استقبال می‌کنند و زمانش هم مهم نیست. این فیلم‌ها را بخش خصوصی می‌تواند بسازد. عمده فیلم‌هایی که فروش خوبی داشته و به سوددهی رسیده متعلق به بخش خصوصی است. معمولا در بخش دولتی فیلمی سراغ نداریم که توانسته باشد هزینه خودش را از فروش به دست آورده باشد که دلایل متعددی دارد و یکی از آنها این است که بخش دولتی به سمت سوژه‌هایی می‌رود که بخش خصوصی راغب به ساخت فیلم در آن زمینه نیست، چراکه بازدهی مناسبی ندارد اما به لحاظ الگوسازی بخش دولتی در این زمینه هزینه می‌کند. هرچند که در زمان خودش شاید با اقبال مخاطب مواجه نشود.
این نشان می‌دهد که بخش خصوصی متوجه شده که چگونه می‌توان این ارتباط را گرفت اما دولت می‌خواهد در همان بخش درجا بزند حتی اگر نتواند سوده باشد. دقیقا همین طور است، بنابراین هرچقدر وزارت ارشاد بتواند به سمت خصوصی‌سازی صنعت سینما برود و میدان را به بخش خصوصی بدهند تا نگرانی در ورود به تولید نداشته باشد، فیلم‌های پرمخاطب تری را شاهد هستیم و سینما رونق می‌گیرد و رونق در این بخش باعث می‌شود که بخش خصوصی به سمت سالن‌سازی هم ترغیب شود.
این زنجیره‌ای است که اگر باب طبع مخاطب باشد همه بخش‌های صنعت سینما از آن بهره‌مند می‌شوند. به سمت خصوصی‌سازی رفتن و شرایط را برای حضور بخش خصوصی مهیا کردن می‌تواند یکی از الزامات وزارت ارشاد باشد، تا دغدغه‌هایی که باعث فرار سرمایه در این بخش می‌شود را کم کنیم. نه اینکه همان سازمانی که اجازه ساخت را داده همان سازمان جلوی اکران را بگیرد و طبیعی است که اگر یکبار این اتفاق بیفتد سرمایه‌گذار به سمت دیگری می‌رود. صنعت سینما ظرفیت‌های لازم را به لحاظ انسانی دارد جای تشکر دارد. که موسسه سینمایی شهر و همه سالن‌های سینمایی کشور با هزینه رایگان یا ناچیز دیجیتال شده‌اند. نیروی متخصص هم فراوان است.

متکی به تجهیزات داخل نیستیم
در ادامه محسن آتشکار مدیر موسسه ژوپیتر در گفت‌وگو با صمت درباره تجهیزات صنعت سینما می‌گوید: ما در فاز اول موسسه تولید فیلم‌های مستند هستیم به واسطه اینکه می‌خواستیم به آن تکنیکی که لازم داریم برسیم مجبور شدیم در طول کارکردمان که حدود ۲۰ سال است متکی به امکانات و تجهیزات موجود در بازار نباشیم. به گفته او زمانی بوده که ما وسیله‌ای را خواستیم که چه در بازار و چه در خارج وجود داشته که آن را تهیه کردیم و استفاده شده است اما گاهی برای کارهای خاص نیازمند وسیله حرکتی بودیم که وجود نداشته یا در دسترس ما نبوده، به همین منظور ما با تحقیق و توسعه برای رسیدن به وسیله مورد نیاز خودمان دست به کار شدیم. ما هیچ وقت مدعی این نیستیم که طراح یا سازنده‌ایم اما این ادعا را داریم که الگوهایی که در جهان وجود دارد را به منظور نیاز خودمان از آن استفاده و بهینه‌سازی می‌کنیم به همین دلیل دست آخر آن تجهیزاتی را که مشاهده می‌کنید هیچ شباهتی به این وسیله ندارد. به همین منظور نقش ما در آماده‌سازی این وسایل بیشتر به‌روزکننده تجهیزات در زمینه صنعت سینما و تلویزیون است.


چاپ