فاینانس فولاد، چینی‌ها را گرم کرد

در واقع مجوز این طرح‌ها پس از تصویب شورای‌عالی اقتصاد با هدف افزایش تولید فولاد در مجموع تا سقف ۱۷ میلیون تن در سال به سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی اعطا شد. بنابراین سازمان ایمیدرو برنامه اجرا و راه‌اندازی ۷طرح فولادی با ظرفیت تولید ۸۰۰هزار تن در سال را به شرکت ملی سپرد. برخی کارشناسان معتقدند، این طرح‌ها بیش از آنکه اقتصادی باشند جنبه فقرزدایی داشته‌اند، به گونه‌ای که هر طرح به‌طور مستقیم زمینه اشتغال ۸۰۰ نفر را فراهم می‌کند و به‌صورت غیرمستقیم در ارتزاق ۸۰۰۰ نفر نقش موثری خواهد داشت. از آنجایی که پایه‌گذاری این طرح‌ها به پیش از تحریم‌ها و رکود اقتصادی برمی‌گردد، قرار بر این بود که طرح‌ها به‌طور کامل توسط دولت احداث شده و پس از یک سال بهره‌برداری شرایط واگذاری ۵۱ درصدی آنها به بخش خصوصی مهیا شود، اما با آغاز تحریم‌ها فاینانس چینی تنها راهگشای تکمیل و تجهیز پروژه‌ها شد. در واقع در حالی فاینانس دوستان چشم‌بادامی نجات‌دهنده طرح‌های فولادی شد که با وجود بهبود روابط بین‌المللی اما به‌دلیل وجود مشکلات بانکی امکان استفاده از فاینانس در سایر بانک‌های اروپایی وجود نداشته و باز هم چینی‌ها از فضای تحریمی کشور به نفع پیمانکاران خود بهره‌گیری می‌کنند.

 

نگاهی به برنامه اجرایی طرح‌های فولادی
به گفته نایب‌رییس انجمن فولاد ایران، این طرح‌ها با هدف اشتغالزایی در نقاط مختلف کشور با سرمایه‌گذاری ایمیدرو جانمایی شد، زمانی که هنوز از فشار تحریم‌ها خبری نبود و قرار بود پس از راه‌اندازی، تولیدات آهن اسفنجی برای تهیه شمش و اسلب تامین شود.
حمید طاهرزاده با اشاره به تغییر سرمایه‌گذاری با آغاز تحریم‌ها افزود: کمبود منابع مالی علاوه بر اینکه ساخت پروژه‌های فولادی را به تعویق انداخت، باعث شد واگذاری طرح‌ها پیش از برنامه تعیین شده انجام شود، به گونه‌ای که ابتدا مقرر شده بود که پس از یک سال بهره‌برداری زمینه واگذاری بیش از ۵۱ درصدی این پروژه‌ها به بخش خصوصی فراهم شود، اما این اقدام زیر تاثیر تحریم‌ها تغییر کرد که در سال ۱۳۹۱ واگذاری طرح بافق به بخش خصوصی کلید خورد. این موضوع باعث شد به‌تدریج واگذاری سایر طرح‌ها همچون شادگان، میانه، سفیددشت و... نیز در اولویت قرار گیرد.

 

اعتبارات ساخت پروژه
پس از آغاز تحریم‌ها و افزایش قیمت ارز تامین و تجهیز طرح‌های فولادی با چالش‌هایی همراه شد، به‌طوری‌که از یک‌سو قیمت ماشین‌آلات به چند برابر افزایش یافت و از سوی دیگر محدودیت تبادلات بانکی مانع تجارت آزاد با کشورهای سازنده تجهیزات پیشرفته شده‌بود. مدیر صنایع معدنی‌سازمان ایمیدرو با تایید مشکلات پیش‌آمده به‌دلیل تحریم‌ها گفت: تحریم‌ها باعث تعویق‌راه‌اندازی پروژه‌ها و به‌دنبال آن افزایش هزینه نهایی ساخت آنها شد که منابع اعتبار پیش‌بینی شده دیگر کفاف تکمیل طرح‌ها را نمی‌داد. علیرضا بنکدار با اشاره به اینکه برخی از این طرح‌ها در مراحل اولیه ساخت بودند، افزود: متاسفانه برخی از طرح‌ها تنها ۲۰ درصد پیشرفت فیزیکی داشته و تامین تجهیزات آنها باقی مانده بود که برای ادامه روند آماده‌سازی نیازمند تامین اعتبار بود. به همین دلیل ایمیدرو برای تهیه تجهیزات برای همکاری با شرکت ام‌سی‌سی که وابسته به دولت چین است برای تمام طرح‌ها ال‌سی باز کرد.

 

چرا فقط چین؟
به گفته مدیر صنایع معدنی سازمان ایمیدرو؛ تامین اعتبار شرکت چینی ام‌سی‌سی از راه تهیه تجهیزات مورد نیاز طرح‌های فولادی که بخشی از آنها ساخت کشورهای اروپایی و بخش دیگری از آن ساخت کشور چین است، انجام می‌گیرد. بنابراین این شرکت یک پیمانکار است که پس از تکمیل پروژه و تامین تجهیزات از ایران خارج می‌شود.
علیرضا بنکدار با بیان دلیل محدود شدن همکاری ایران با چین می‌افزاید: در واقع محدودیت تحریم‌ها و تبادلات بانکی باعث شد ایران تنها با کشورهایی که بدهکار نفتی ایران هستند، انجام گیرد تا از این راه بخشی از بدهی‌های نفتی پس گرفته شود.
حسین خزلی‌خرازی، کارشناس بازار سرمایه در رابطه با سرمایه‌گذاری خارجی در ایران می‌گوید: در حال حاضر سرمایه‌گذاری خارجی در ایران تنها محدود به کشورهای چین، روسیه، هند و کره‌جنوبی است که ممکن است به‌صورت مستقیم و مانند حضور در پروژه‌های نفتی و پتروشیمی انجام شود یا با خرید سبدی از سهام شرکت و مدیریت آن در پروژه‌ها سرمایه‌گذاری کنند.
وی تصریح کرد: بنابراین آنچه مسلم است با وجود بهبود شرایط تحریمی و افزایش تعاملات بین‌المللی اما مشکلات بانکی موجود باعث شده تا همچنان دوستان چشم‌بادامی که در دو دولت گذشته یکه‌تاز در صنایع کشور بوده‌اند، این بار با استفاده از گشایش فاینانس به نفع پیمانکاران خود بهره جویند.
سرمایه‌گذاری بخش خصوصی نشانه اقتصادی بودن است
برخی کارشناسان معتقدند؛ طرح‌های فولادی ایران توجیه اقتصادی ندارد. این در حالی است که مدیر صنایع معدنی ایمیدرو با اشاره به تمایل زیاد بخش خصوصی برای سرمایه‌گذاری در این پروژه‌ها این موضوع را رد کرد و گفت: به‌طور قطع بخش خصوصی برای ورود به یک پروژه نخست بررسی‌های لازم را انجام می‌دهد و در صورتی‌که از نظر اقتصادی به‌صرفه باشد سرمایه‌گذاری می‌کند و از آنجایی که تمام طرح واگذار شده، این استقبال را از جانب سرمایه‌گذاران شاهد بودیم.
علیرضا بنکدار می‌افزاید: زمانی که برنامه ساخت این پروژه‌ها پی‌ریزی شده بیشتر هدف آن فقرزدایی و ایجاد اشتغال در مناطق محروم کشور بوده و صرفه اقتصادی خیلی مطرح نبوده است.
نایب‌رییس انجمن فولاد با بیان اینکه این طرح‌ها قابلیت افزایش ظرفیت تا ۲۰۰ هزار تن دیگر را دارند، اظهار کرد: هر یک از این طرح‌ها با ظرفیت تولید ۸۰۰ هزار تن در سال برنامه‌ریزی شده‌اند. این در حالیست که پروژه‌های فولادی با تولید کمتر از ۱/۵ میلیون تن در سال توجیه اقتصادی ندارد، بنابراین با افزایش ظرفیت تولید هر یک از این طرح‌ها به میزان ۲۰۰ هزار تن در سال می‌توان هزینه سربار را کاهش داد و شرایط سودآوری را فراهم کرد.
حمید طاهری‌زاده با بیان اینکه هر طرح فولادی بین ۳۵۰ تا ۴۰۰ میلیارد تومان ارزش‌گذاری شده است، می‌افزاید: این طرح‌ها با ایجاد تسهیلات کم‌بهره بانکی، کاهش قیمت انرژی مصرفی این صنایع و تامین ارز مبادلاتی برای واردات تجهیزات مورد نیاز می‌توانند اقتصادی‌تر شوند. البته در شرایط کنونی وامی تا سقف ۱۰ میلیارد تومان به شرکت‌های صنعتی با بهره ۲۱ درصد تعلق می‌گیرد که در واقع اقساط سنگین بازپرداخت ۲ساله این وام تنها صنعت را بدهکارتر می‌کند.

 

طرح‌های فولادی و چالش تامین سنگ‌آهن
تولید کنسانتره سنگ‌آهن و گندله که مواد اولیه مورد نیاز فولاد است هم‌اکنون در ایران شرایط خوبی ندارد. از سویی دیگر ایران در چند سال اخیر با بحران کمبود آب نیز مواجه شده، این در حالی‌است که برای کارخانه‌های فولادی به آب و انرژی زیادی نیاز است. وحید لک، کارشناس سنگ‌آهن در رابطه با کاربرد سنگ‌آهن در تولید آهن می‌گوید: برای تولید هر تن آهن به ۲ تن سنگ‌آهن با عیار ۵۲ نیاز است اما برای تولید فولاد آلیاژی عناصر دیگری نیز باید اضافه شود. وی با اشاره به میزان نیاز طرح‌های فولادی به سنگ‌آهن اظهار کرد: برای بهره‌برداری از ۷ طرح فولادی به ۱۵میلیون تن سنگ‌آهن نیاز داریم که تقریبا این مقدار سنگ‌آهن در کشور تولید می‌شود اما اینکه آیا چندسال دیگر که این طرح‌ها راه‌اندازی شدند شرایط به همین شکل باقی می‌ماند یا نه، موضوعی است که به نظر می‌رسد دولت باید با فراهم کردن زمینه افزایش تولیدات سنگ‌آهن نیاز صنایع فولادی را مرتفع کند. علیرضا بنکدار، مدیر صنایع معدنی ایران با اشاره به دغدغه دولت برای تامین گندله و کنسانتره مورد نیاز طرح‌های فولادی گفت: برای رفع نگرانی تامین گندله و کنسانتره برنامه‌ریزی و پیش‌بینی‌های لازم صورت گرفته، به گونه‌ای که در قرارداد واگذاری طرح‌های فولادی به بخش خصوصی بندی تعریف شده که براساس قیمت روز، سنگ‌آهن این شرکت‌ها تامین شود.


چاپ