توسعه فولاد چین بازتاب روش‌های ابداعی است

درواقع کارشناسان معتقدند؛ منشاء توسعه فولاد چین استفاده از تمام واحدهای کوچک و متوسط برای دستیابی به ظرفیت‌های تولید بود؛ به‌طوری‌که پس‌ازآنکه دولتمردان این کشور به نقش فولاد در اقتصاد دنیا پی بردند حمایت از این محصول را در اولویت قرار دارند، این در حالی بود که چین برای تولید فولاد وابستگی زیادی به سنگ‌آهن کشورهای دیگر همچون استرالیا، برزیل و... داشت.
سیاست‌های حمایتی دولت چین برای تمام تولیدکنندگان فولاد این کشور یکسان نبوده و دولتمردان بیشتر حمایت از فولادی‌های متوسط و کوچکی را سرلوحه کار خود قرار داده بودند که در تولید فولاد از روش‌های ابداعی استفاده می‌کردند؛ به‌طوری‌که این شرکت‌ها فقدان منابع گازی و گندله سنگ‌آهن را با بهره گرفتن از منابع داخلی زغال حرارتی و کنسانتره جبران کرده بودند. دولت برای کاهش هزینه‌های اقتصادی مابقی واحدهای کوچک فولادی را تعطیل کرد. البته بعضی از شرکت‌های کوچکی که سنگ‌آهن موردنیاز تولید فولاد را از معادن محلی تامین یا با فرآوری سنگ‌آهن وارداتی در چرخه اقتصاد چین بازی‌گردانی کردند همچنان به بقای خود ادامه دادند. بنابراین تولید بالای فولاد در چین تنها منوط به حمایت دولت نیست، بلکه روش‌های ابداعی شرکت‌های کوچک در تولید مواد اولیه تاثیر قابل‌ملاحظه‌ای در توسعه صنایع فولادی این کشور داشته است.

 

نگاهی به تولید فولاد در چین
دبیر انجمن فولاد ایران با اشاره به سیر کاهنده رشد تولید فولاد چین می‌گوید: چین برای تولید فولاد تنها زغال‌سنگ فراوانی دارد و برای تولید به سنگ‌آهن وارداتی وابسته است و ازآنجایی‌که دولت این کشور متوجه شده تولید فولاد ازنظر اقتصادی برای آنها به‌صرفه نیست، عوارض گمرکی بالایی وضع کرده تا تنها در شرایطی این محصول صادر شود که قیمت جهانی مناسب باشد. به همین دلیل رشد فولاد چین از مثبت ۳ به مثبت ۲/۷ کاهش یافته است.
رسول خلیفه‌سلطان با بیان اینکه در چین واحدهای کوچک با ابداع روش‌های خاص تولید سنگ‌آهن به تداوم جایگاه چین در فولاد نقش دارند، می‌افزاید: در حال حاضر واحدهای کوچکی در این کشور فولاد تولید می‌کنند که با روش‌های ابداعی بخشی از فرآیند تولید را حذف کردند، به‌طوری‌که آنها محصول آهن اسفنجی را به‌طور مستقیم از کنسانتره و زغال حرارتی تولید می‌کنند، درحالی‌که در ایران با استفاده از گندله، گاز و... سنگ‌آهن به‌دست می‌آید، ازاین‌رو فناوری تولید فولاد در چین متفاوت از تولید آن در ایران است.

آیا چین الگوی مناسبی برای توسعه تولید فولاد در ایران هست؟
برخی از کارشناسان معتقدند؛ روند توسعه فولاد در چین خیلی مثبت نبوده که از آن بتوان الگوبرداری کرد. در این زمینه خلیفه‌سلطان می‌گوید: با توجه به روند متفاوت تولید فولاد در ایران و چین و همچنین رشد بیشتر تولید فولاد ایران که ۷درصد است، نمی‌توان تولید فولاد این دو کشور را مقایسه کرد. رشد فولاد در چین کمتر از ۳درصد است و سیر نزولی آن نیز ادامه خواهد داشت، درحالی‌که ایران در ۵ سال آینده با بهره‌برداری از پروژه‌های جدید، تولید فولاد خود را به ۳۵میلیون تن افزایش خواهد داد. از طرف دیگر، دستیابی ایران به سنگ‌آهن و گاز داخلی منجر به رشدی پایدار می‌شود، اما در چین این موضوع صدق نمی‌کند.
دبیرکل اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان محصولات معدنی با تایید این موضوع می‌گوید: در چین تولید بیش‌ازحد فولاد منجر به آسیب‌های زیست‌محیطی و از بین رفتن اقتصاد روستاها به دنبال مهاجرت نیروی کار آنها به شهرها شده، به همین دلیل رییس‌جمهوری این کشور خواستار کاهش تولید فولاد شده است.
کامران وکیل در ادامه می‌افزاید: هرچند این تغییر سیاست در تولید فولاد رشد اقتصادی چین را از ۱۸درصد به ۱۲درصد کاهش داده، اما به‌دلیل جمعیت زیاد این کشور این سیر نزولی در بلندمدت نمی‌تواند ادامه داشته باشد.

 

شرکت‌های چینی با فرآوری درآمدزایی می‌کنند
 یک کارشناس سنگ‌آهن معتقد است؛ در چین ۳ دسته شرکت فولادی وجود دارد؛ شرکت‌های بین‌المللی فولاد که عمده سنگ‌آهن موردنیاز خود را از برزیل و استرالیا وارد می‌کنند و به بازارهایی چون ایران وارد نمی‌شوند، زیرا شرکت‌های ایرانی نمی‌توانند در تامین مقدار مصرف موردنیاز آنها تضمین بدهند. این شرکت‌ها به‌دلیل قدرتی که در بازار جهانی دارند با حمایت اسپانسرهای خود شرکت‌های دیگر کشورها را خریداری می‌کنند. شرکت‌های متوسط چینی با حمایت دولت فعالیت می‌کنند و سنگ‌آهن عیار پایین وارد می‌کنند که پس از فرآوری به شرکت‌های بزرگ‌تر چینی می‌فروشند. شرکت‌های کوچک تولید فولاد این کشور نیز علاوه بر فرآوری به معادن محلی دسترسی دارند و زنجیره تولید در فولاد چین را کامل می‌کنند.
سیداحمد مشکانی با اشاره به روش‌های کاهش هزینه در چین ادامه داد: چینی‌ها هزینه حمل‌ونقل خود را به‌شدت کاهش داده و همین موضوع باعث به‌صرفه شدن فرآوری سنگ‌آهن شده، به‌طوری‌که آنها سنگ‌آهن ایران را از شرکت‌های تولیدکننده فولاد ایران گران‌تر می‌خرند.

 

بهترین نگاه به فولاد بهینه‌سازی صادرات است
در بحث تولید همواره سودده بودن صادرات صنعت مدنظر است، به‌طوری‌که بعضی مواقع باوجوداینکه ایران فولاد وارد می‌کند برخی از شرکت‌های داخلی در شرایطی که کشش بازار داخلی منفی است، اقدام به صادرات می‌کنند. به گفته خلیفه‌سلطان؛ برای پیشرو بودن در صنعت فولاد ابتدا باید هزینه تمام‌شده محصول نهایی را کاهش داد مانند اقدامی که شرکت‌های برزیلی و استرالیایی می‌کنند. این کشورها با به‌کارگیری روش‌های بهینه در کشف ذخایر، کاهش هزینه استخراج و فرآوری به رقبای اصلی تامین مواد اولیه فولاد چین تبدیل‌شده‌اند.
مشکانی حمل‌ونقل را عامل مهم دیگری در کاهش هزینه و سودده بودن معادن کشور قلمداد می‌کند و می‌گوید: در شرایط کنونی معادن خصوصی سنگ‌آهن کشور به‌صورت روزانه تولید می‌کنند، زیرا هزینه حمل‌ونقل و دپو کردن تولیدات بسیار بالاست، به همین دلیل ابتدا باید حمل‌ونقل ریلی در کشور توسعه داده شود.


چاپ