مشوق‌های سرمایه‌گذاری در معادن مغفول مانده است

حامد شایگان - گروه معدن: پس‌ازآنکه دولت بسته ضد رکودی خود را ارائه کرد، برخی از کارشناسان حوزه صنعت و معدن مدعی شدند در برنامه‌های حمایتی دولت بخش توسعه معادن کمرنگ دیده شده و آن‌طور که باید حوزه معدن موردتوجه دولت قرار نگرفته است.

این موضوع با گفته‌های معاون وزیر صنعت، معدن و تجارت همگام شد به‌طوری‌که مهدی کرباسیان نیز در بخشی از اظهارات خود گفته بود که در بسته ضد رکودی دولت به بخش معدن توجه کافی نشده و برای تدوین لایحه حمایتی باید از سازمان توسعه و نوسازی معادن کشور به‌عنوان متولی این بخش مشورت گرفته می‌شد.
با توجه به اینکه توسعه معادن در اشتغال‌زایی و بهبود چرخه اقتصادی نقش بسزایی دارد در تدوین برنامه‌های اقتصادی کشور استفاده از مباحث کارشناسی سازمان‌های متولی معدن به‌طورقطع در خروج از بحران رکودی حاکم بر کشور راه گشا خواهد بود. در این رابطه برخی از کارشناسان معتقدند در بسته ضد رکودی دولت تنها به بخش استخراج معادن توجه شده و بخش‌های اکتشاف، فرآوری و تحقیقات معدنی که مبنای تصمیم بخش خصوصی برای سرمایه‌گذاری است مغفول مانده و نیازمند بازنگری است، زیرا زمانی می‌توان از ظرفیت کامل معادن بهره جست که بتوان این چرخه را کامل و با افزایش مطالعات معدنی و داده‌های اکتشافی اعتماد کافی برای سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در این بخش را ایجاد کرد.

فقط استخراج!
با توجه به اینکه برای بهره‌برداری از معادن نخستین گام اکتشاف و شناسایی محدوده‌های معدنی است و پس‌ازآن استخراج و فرآوری صورت می‌گیرد. برای استفاده از تمام ظرفیت‌های این بخش، حضور قوی‌تر دولت در کنار شرکت‌های اکتشافی اهمیت خاصی دارد. عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس در رابطه با بسته ضد رکودی دولت می‌گوید: ارائه این برنامه از سوی دولت یازدهم قابل‌تقدیر است زیرا در دولت قبلی تولید در معادن به فراموشی سپرده‌شده بود و تنها به پرداخت‌های نقدی و عملیات واسطه‌ای در معادن ارج نهاده می‌شد اما با پیشنهاد این لایحه باردیگر تولید در صدر اولویت‌ها قرار گرفت هرچند این بسته هنوز نواقصی دارد که دولت به‌صورت محدود اصلاح آنها را خواهد پذیرفت.
سیدشریف حسینی، نماینده مردم اهواز افزود: در این لایحه دولت بیشترین حمایت خود را از استخراج معادن نشان داده است اما توجه دولت در بخش‌های اکتشاف و فرآوری و طرح‌های تحقیقاتی به دلیل محدودیت بودجه‌ای کمرنگ است. ازاین‌رو نگاه بخش خصوصی به سرمایه‌گذاری در فرآوری مواد معدنی باید تقویت شود.

سرمایه‌گذاری بخش خصوصی با توسعه تحقیقات محقق می‌شود
ارائه اطلاعات دقیق علمی در زمینه‌های مختلف معدنی ضمن کاهش میزان ریسک سرمایه‌گذاری به‌واسطه برنامه‌ریزی بلندمدت از سوی سرمایه‌گذاران افزایش حجم تولید را نیز در پی خواهد داشت، بنابراین توجه به کسب اطلاعات فنی در حوزه معادن اهمیت ویژه‌ای دارد. در این رابطه سید شریف حسینی می‌گوید: مطالعات معدنی باید از سوی شرکت‌های دولتی انجام پذیرد زیرا این مطالعات نیازمند هزینه بالایی است و بخش خصوصی توان پرداختن به این موضوعات را ندارد به همین دلیل با انجام پروژه‌های معدنی بخش خصوصی برای سرمایه‌گذاری راغب‌تر خواهد شد.
یک عضو خانه معدن نیز با تایید این موضوع می‌گوید: ایران باوجود در اختیار داشتن مجموعه‌های تحقیقاتی پیشرفته در آزمایشات معدنی هنوز نتوانسته در توسعه و بهره‌برداری از معادن از آن بهره‌مند شود. به همین دلیل اگر این مجموعه‌ها به‌صورت رایگان در اختیار بخش خصوصی قرار گیرد و آنها تنها هزینه‌های مواد مصرفی آزمایشگاهی را پرداخت کنند علاوه بر ارتقای سطح علمی و فنی معادن، منافع زیادی عاید معدنکاران خواهد کرد.
جعفر صادقی‌پناه با اشاره به اینکه برای بهبود مطالعات تحقیقاتی نیازمند وضع قوانین جدید هستیم، ادامه داد: اگر گروه‌های تحقیقاتی در ایران موفق به کشف شوند داده‌های آنها به‌طور رایگان و به‌سرعت در اختیار سایرین قرار می‌گیرد که در این صورت حقوق آنها ضایع خواهد شد بنابراین باید با تدوین قوانینی گروه تحقیقاتی از کشف خود بهره‌مند شده و درقبال دریافت هزینه اطلاعات خود را در اختیار سایرین قرار دهند.

اکتشافات معدنی موردحمایت قرار نگرفته است
به گفته سید شریف حسینی در بسته حمایتی، دولت با استفاده از تسهیلات بانکی قصد دارد وضعیت موجود را حفظ کند به‌طوری‌که در اختصاص همین تسهیلات بانکی نیز تنها بخش‌های دولتی بهره‌مند شده‌اند و مشوقی برای ارتقای سطح اکتشافات شرکت‌های خصوصی در نظر گرفته نشده است اما اگر در بخش اکتشاف و فرآوری این حمایت‌ها پررنگ شود، ارزش‌افزوده و رونق بنگاه‌های اقتصادی محصولات معادن بهبود خواهد یافت.
دبیر انجمن فولاد ایران نیز می‌گوید: پایه استخراج، اکتشاف بهینه معادن است در چندسال اخیر شرکت‌های بزرگ معدنی به‌جای پرداختن به اکتشاف به تولید فولاد روی آورده‌اند. دولت باید این شرکت‌ها را مجاب به فعالیت اکتشافی کند زیرا مواد در دسترس برای ۱۲ سال نیاز تولیدکنندگان فولاد را تامین می‌کند و پس‌ازآن برای تهیه خوراک با مشکل مواجه خواهیم شد به همین دلیل دولت باید از هم‌اکنون برنامه‌ای برای توسعه اکتشافات طرح‌ریزی کند.
خلیفه سلطان با تاکید بر اهمیت حضور بخش خصوصی در اکتشافات افزود: دولت در بخش اکتشافات به‌جای اینکه بخش خصوصی را فعال کند تمام محدوده‌ها را در اختیار گرفته و این شرکت‌ها در لایه‌های بالایی زمین که بیشتر در دسترس است فعالیت می‌کنند که در بلندمدت اقتصادی نیست. برای نمونه در آمارها ۰۸/۱ میلیارد تن اکتشاف سنگ‌آهن داریم که بخشی از آن در لایه‌های عمقی زمین است و نمی‌توانیم با این روش اکتشاف ادعا کنیم به این میزان اکتشاف دست‌یافته‌ایم. این در حالی است که در کشورهای بزرگ معدنی بخش خصوصی در عرصه اکتشاف بسیار فعال هستند و با حمایت دولت در اعماق بیش از ۲۰۰ متر زمین مواد معدنی را استخراج می‌کنند.
همچنین صادقی پناه، عضو خانه معدن آزادسازی محدوده‌های معدنی در اختیار دولت را بهترین حمایت از اکتشاف می‌داند و می‌گوید: اگر محدوده‌های متروکه که در اختیار دولت و سازمان زمین‌شناسی قرار دارد به بخش خصوصی واگذار شود و از طرف دیگر میزان حق الارض معادن فعال کاهش یابد اکتشافات توسعه خواهد یافت زیرا با کاهش محدودیت واردات ماشین‌آلات ژئوفیزیک و حفاری شرکت‌های بیشتری در این عرصه فعال خواهند شد.


چاپ