خواب سرد فولاد

سمانه گلاب - گروه بورس کالا: بورس فلزات ایران که نام نخستین بورس کالایی کشور را یدک می‌کشد، این روزها حال و احوال خوشی ندارد.

حجم معاملات رینگ فلزات بورس کالا بیانگر آن است که تقاضای محصولات فولادی در بورس به‌شدت کاهش داشته است. در مورد چرایی این موضوع کارشناسان نظرات متفاوتی دارند، رکود داخلی، مالیات بر ارزش‌افزوده بالا برای معاملات بورسی، کاهش پروژه‌های عمرانی دولت، رکود بخش مسکن و تحریم‌ها، عمده دلایلی است که در این زمینه ذکر می‌شود. بااین‌حال بورس کالا یک اتفاق مثبت برای اقتصاد کشور به شمار می‌رود که دست‌کم می‌تواند در حوزه‌های مربوط به خود شفافیت در عملکرد را ایجاد کند. باتوجه به همین موضوع به نظر می‌رسد هرگونه اقدام برای خروج بازار از این وضعیت رکودی به نفع کل اقتصاد کشور خواهد بود.

رکود اقتصادی به بورس کالا رسید
در همین رابطه مدیر کالایی کارگزاری سپهرباستان در گفت‌وگو با صمت بیان کرد: رکود بخش مسکن باعث شده بخشی از تقاضای فلزات در این بازار کاهش یابد. علاوه بر این سیاست دولت مبنی‌بر کاهش حجم نقدینگی از بازار و هدایت آن به سمت تولید را نیز می‌توان تا حدی در افت بازار موثر دانست.
طریقی معاملات بازار را محدود به معاملات خاص دانست و توضیح داد: در گذشته عرضه‌کنندگان محصولات گوناگون را به بازار آورده و عرضه می‌کردند اما امروز تقاضاکنندگان نیاز خود را اعلام می‌کنند و همان محصول خاص در بازار عرضه می‌شود. حتی همین میزان خرید نیز با شرایط ویژه است. به‌طور مثال ذوب‌آهن اصفهان اعتباراتی را برای خریداران خود ایجاد می‌کند تا شرایط را برای آنها تسهیل کند. علاوه بر این در حال حاضر شیوه پرداخت نیز نسبت به سال گذشته تسهیل شده است. پیش‌ازاین متقاضیان برای خرید، ۱۰۰درصد قیمت را واریز می‌کردند اما امسال تنها موظف به واریز ۱۰درصد مبلغ هستند بااین‌حال هنوز هم تقاضای خرید وجود ندارد.
این کارشناس بورس کالا شرایط رکود را مربوط به همه بازارها دانست و افزود: حجم معاملات امسال بورس ۳۰ تا ۴۰درصد سال گذشته است که یکی از دلایل آن را می‌توان تغییر شرایط تورمی در این مدت دانست. سال گذشته برای هر کالایی که خریداری می‌شد، این امکان وجود داشت تا چند ماه بعد به قیمت بالاتر فروش رود اما امسال این شرایط وجود ندارد.
وی بیشترین تاثیر از این وضعیت را در بازار سلف دانست و تصریح کرد: کسانی که سال گذشته به‌صورت سلف خریدهایی را از بورس انجام داده‌اند امسال کالای خود را تحویل می‌گیرند که به‌دلیل کاهش نرخ دلار ممکن است ضرر هم کرده باشند و درنتیجه برای بار دیگر چنین ریسکی نمی‌کنند.
طریقی افزود: قیمت فلزات رابطه مستقیم با نرخ دلار دارد. اگر مذاکرات به نتیجه برسد و تحریم‌ها بشکند به‌احتمال‌زیاد یک کاهش قیمت خواهیم داشت و بعدازآن بازار به ثبات می‌رسد. در حال حاضر همه در یک حالت انتظار بسر می‌برند اما با مشخص شدن نتیجه مذاکرات این انتظار به پایان می‌رسد و بازار شرایط متفاوتی را تجربه می‌کند.
وی در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه آیا بورس کالای کشور می‌تواند همزمان با افزایش حجم معاملات در بازار، دست واسطه‌ها را از بورس کوتاه کند، گفت: این ۲هدف به‌ندرت با هم جمع می‌شوند. در حال حاضر حجم واسطه‌گری در بورس کالا کم شده است ولی دلیل آن شفافیت بازار نیست. در شرایط فعلی بازار تب‌وتاب ندارد و به همین دلیل دلالان نیز انگیزه‌ای برای حضور در بورس ندارند.
این کارشناس بازار کالا در مورد اینکه آیا ابزارهایی با هدف جذاب‌تر شدن بورس کالا برای معامله‌گران در بورس کالا ایجاد شده است، یادآور شد: ابزارهایی با این هدف طراحی‌شده، اما کارایی آن منوط به شرایط کلی بازار است. در حال حاضر سلف استاندارد میلگرد مصوب شده است. با این ابزار اشخاص حقیقی نیز می‌توانند از بورس کالا خرید داشته باشند در مقابل شرکت‌های تعاونی به‌عنوان مشتریان حقوقی نیز که از بورس خرید عمده انجام داده‌اند، می‌توانند بار خود را دوباره بفروشند که این یک نوع سلف موازی است. این یک ابزار بسیار موثر است که می‌تواند گردش معاملات را افزایش دهد اما کارایی آن منوط به پویایی بازار اولیه است.
وی افزود: این ابزار قرار بود پیش‌ازاین فعال شود اما ازآنجایی‌که بازار اولیه راکد بود مسئولان بورس کالا تصمیم گرفتند اجرای آن را به زمان دیگری موکول کنند.

مالیات معامله‌گران را فراری داد
مدیر کالایی کارگزاری حافظ نیز بورس کالای ایران را به‌ویژه در رینگ فلزات، موفق دانست و گفت: کاهش حجم معاملات در این رینگ طی بازه زمانی امسال را نمی‌توان دلیلی برای نبود موفقیت بورس کالای ایران دانست.
عادل‌زاده بخشی از این کاهش معاملات را به موضوع مالیات بر ارزش‌افزوده مربوط دانست و توضیح داد: در این زمینه قرار است اواخر تیرماه مسئولان بورس کالا با اداره امور مالیاتی جلسه‌ای داشته باشند تا بتوانند به توافقی دست یابند. در حال حاضر بسیاری از بازاری‌ها به‌دلیل مالیات بر ارزش‌افزوده معاملات خود را به خارج از بورس برده‌اند. البته رکود اقتصادی و سکون بخش ساخت‌وساز نیز مزید بر علت بوده و باعث شده معاملات در بورس کالا امسال رونق زیادی نداشته باشد.
وی تعامل وزارت صنعت، معدن و تجارت را با بورس کالا بسیار مثبت ارزیابی کرد و افزود: ذوب‌آهن به‌عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده مقاطع فولادی تمام محصولات خود را از طریق بورس کالا عرضه می‌کند و هر تقاضاکننده‌ای می‌تواند به‌صورت شفاف و قانونمند از بورس کالا خرید کند. در حال حاضر مشکل اصلی ابهام در مورد مالیات بر ارزش‌افزوده است و اگر وزارت امور اقتصادی و دارایی بتواند این مشکل را حل کند، حجم معاملات در بورس افزایش قابل‌ملاحظه‌ای خواهد داشت.

بازارهای صادراتی را دریابیم
مدیر کالایی کارگزاری آتی‌ساز نیز دلیل اصلی کاهش معاملات را نبود مصرف عنوان کرد و گفت: هنوز بودجه بسیاری از پروژه‌های دولتی به تصویب نرسیده و پروژه جدیدی آغاز نشده است. همچنین پروژه‌های نیمه‌کاره به پایان نرسیده و به‌موازات بازار ملک نیز دچار رکود شده است. مجموع موارد فوق، مصرف را کاهش داده و درنتیجه معاملات در رینگ فلزات نیز کاهش‌یافته است.
بیژن کاشانی تصریح کرد: این در حالی است که کارخانه‌ها تولید خود را دارند و حجم بسیاری از محصولات آنها انبار می‌شود. هر زمانی که تقاضا ایجاد شود با هجوم این حجم بالای کالای انبار شده به بازار، کماکان مازاد عرضه خواهیم داشت و بعید به نظر می‌رسد این صنعت تا ۶ ماه آینده چشم‌انداز روشنی داشته باشد.
وی وجود کارخانه‌های متفرقه و محصولات وارداتی را تامین‌کننده بخش اعظمی از تقاضای فعلی دانست و تصریح کرد: این موضوع باعث شده تا تولیدکنندگان بزرگ مثل ذوب‌آهن،
فولاد خراسان و فولاد اهواز نتوانند تولیدات خود را به فروش برسانند.
این کارشناس بازار، افزایش پروژه‌های عمرانی در حجم بالا را عامل افزایش تقاضای محصولات کارخانه‌های بزرگ دانست و توضیح داد: در این پروژه‌ها چون از محصولات استاندارد و در حجم بالا استفاده می‌شود، خرید آنها از کارخانه‌های بزرگ و صاحب‌نام صورت می‌گیرد.
وی بیان کرد: هرکدام از فعالان بازار آهن که از اسفندماه به بعد خرید کرده‌اند با زیان بیش از ۲۰درصدی روبه‌رو بوده‌اند. بدیهی است تا زمانی‌که سرمایه این افراد بازنگردد، نمی‌توانند خرید مجددی از بورس داشته باشند. به همین دلیل بازار، قفل و سرمایه‌ها به‌نوعی بلوکه شده‌اند.
کاشانی تصریح کرد: هر زمان که پروژه‌های عمرانی تصویب شود و به اجرا درآید، ۶ ماه زمان نیاز است تا بازار به حالت طبیعی برگردد. وی کشورهای همسایه را نیز بازار خوبی برای تولیدات فلزی کشور دانست و گفت: قطر یک بازار بزرگ در نزدیکی ماست. این کشور به‌دلیل آماده شدن برای جام‌جهانی، بزرگ‌ترین مصرف‌کننده آهن‌آلات تا ۴ سال آینده است. اگر کارخانه‌های کشور با ایجاد شعبه‌هایی در کشورهای حاشیه خلیج‌فارس خط صادرات به این کشورها را باز کنند، مازاد عرضه آنها می‌تواند در این کشورها تخلیه شود و بازار به یک شرایط طبیعی برسد. این کارشناس رینگ فلزات بزرگ‌ترین مانع بر سر این کار را روابط بین‌المللی عنوان کرد و افزود: اگر مذاکرات به نتیجه برسد و روابط بین‌المللی بهبود یابد، در وهله نخست تولیدکننده داخلی از بازگشت پول خود اطمینان خواهد یافت. باید توجه کرد تولیدات ایران برای کشورهای همسایه هم ازلحاظ قیمت به‌صرفه است و هم استاندارد بالایی دارد و اگر مدیریت مناسبی وجود داشته باشد و کارخانه‌ها را مجبور به ایجاد شعبه در این کشورها کند.


چاپ