صنایع معدنی پاک زیر ذره بین محیط زیست

محبوبه ناطق - گروه معدن: فصل زمستان و ماه‌های سرد آذر و دی به دلیل وارونگی هوا ماه‌های سختی برای صنایع آلاینده معدنی محسوب می‌شود؛ صنایعی که هرقدر در رعایت مسائل زیست‌محیطی آن تلاش می‌شود باز هم آلاینده هستند.

معمولا در روزهایی که آلودگی هوا شدت می‌گیرد این صنایع به حالت تعطیل یا نیمه تعطیل در می‌آیند. انتشار خبری درباره تعطیلی کارخانه روی بندرعباس در وهله نخست چنین به نظر می‌رسید؛ خبری که از سوی برخی خبرگزاری‌ها و به نقل از مدیرکل حفاظت از محیط‌زیست هرمزگان منتشر شد. خبری که در آن بر تعطیلی کارخانه روی بندرعباس و الزام نصب فیلتر استاندارد کاهنده آلودگی برای جلوگیری از آلودگی هوای منطقه غرب بندرعباس تاکید شده بود. موضوعی که در تماس خبرنگار صمت با مدیران و مسئولان کارخانه و همچنین محیط‌زیست برای دریافت درستی و نادرستی مطلب، بیشتر با بهت و تعجب مدیران آنها همراه بود به‌گونه‌ای که این مسئولان معتقد بودند نه تنها کارخانه روی هم‌اکنون به تولید مشغول است و کارخانه المهدی نیز فیلترهای خود را نصب کرده بلکه موضوع اعلامی مربوط به چندین سال قبل بوده که در همان زمان نیز مرتفع شده و به‌طور اساسی کارخانه آلومینیوم جزو صنایع سبز قلمداد می‌شود.
قصه از کجا شروع شد؟
کارخانه روی بندرعباس به همراه چند کارخانه دیگر مانند آلومینیوم المهدی، آلومینیوم هرمزال، مجتمع فولاد کاوه، مجتمع فولاد هرمزگان، صبا فولاد خلیج‌فارس و مجتمع فولاد جنوب در منطقه ویژه اقتصادی صنایع معدنی و فلزی خلیج‌فارس در غرب بندرعباس در زمینی به وسعت ۵ هزار هکتار قرار دارند. شرکت تولید روی بندرعباس در مجاورت کارخانه آلومینیوم المهدی نیز ۱۸ هزار تن روی در سال تولید می‌کند.
تماس‌های متعدد ما با کارخانه روی نشان می‌داد این کارخانه درحال فعالیت است و هیچ توقفی در روند تولید این کارخانه رخ نداده است. سیوندی، مدیر
اچ.اس.ای منطقه ویژه اقتصادی در گفت‌وگو با صمت با تاکید بر این امر می‌گوید: آلودگی زیست‌محیطی صنایع معدنی امری غیرقابل اجتناب است و نمی‌توان گفت صنایع به‌ویژه صنایع معدنی می‌توانند آلودگی‌های ناشی از فعالیت‌های‌شان را به صفر برسانند اما در تمام دنیا استانداردی برای این فعالیت‌ها تعریف می‌شود که آلودگی‌ها در کمترین سطح آسیب‌رسانی باشند. وی می‌افزاید: معمولا در واحدهای فرآوری در بخش فاضلاب‌های تولیدی و صنعتی یا کوره‌ها و دیگ‌های ذوب‌کننده با مشکل آلایندگی محیط‌زیست روبه‌رو هستیم ضمن اینکه این واحدها برای هوا نیز آلودگی ایجاد می‌کنند. مدیر اچ.اس.ای منطقه ویژه اقتصادی خلیج فارس با اشاره به اینکه از معدن تا کارخانه‌های فرآوری، ظرفیت آلایندگی وجود دارد، اضافه می‌کند: از آنجایی که این صنایع، صنایع مادر محسوب می‌شوند و از طرف دیگر همه دارای درجه بالایی از آلایندگی هوا و محیط‌زیست هستند چاره‌ای جز این نمی‌ماند که این واحدها، میزان آلایندگی واحدهای تولیدی خود را کنترل و مدیریت کنند.
سیوندی تصریح می‌کند: با ضرب‌الاجلی که وزارت صنعت، معدن و تجارت برای صنایع آلاینده مشخص کرد باید تمام واحدهای صنعتی با نصب، تعمیر یا تعویض سیستم‌های کنترل آلایندگی و فیلترها این آلایندگی‌ها را در حد استاندارد نگه دارند.
وی ادامه می‌دهد: البته کارخانه‌های این مجموعه سال‌ها قبل این اقدامات را انجام داده‌اند و پایش‌ها به صورت مستمر ازسوی شرکت‌های معتمد سازمان حفاظت محیط‌زیست انجام می‌شود و چنین بحثی که مطرح شده یک مسئله قدیمی است که به سال ۸۵ برمی‌گردد.
وی اظهار می‌کند: در تماسی که با سازمان حفاظت محیط‌زیست داشتم، گفتند مدیرکل این سازمان در صحبت‌های خود از زمان گذشته استفاده کرده ولی در خبر متاسفانه به صورت زمان حال استفاده شده و مسئله مطروح سوء تعبیری بیش نیست.
المهدی جزو صنایع سبز است
در خبر یادشده اشاره‌ای به کارخانه آلومینیوم المهدی شده بود که ملزم به نصب فیلتر کنترل آلودگی شده است. سامانی مدیر اچ.اس.ای کارخانه المهدی است که به صمت می‌گوید: هرکدام از کوره‌ها و دیگ‌های در بخش تولید آلومینیوم که روشن می‌شوند، همزمان بخش‌های کنترل آلودگی نیز فعال می‌شوند. وی اضافه می‌کند: این سیستم در بخش‌اند نیز به‌زودی راه‌اندازی می‌شود ولی مسئله‌ای که مطرح است، این است که این سیستم‌ها به دلیل نصب نبودن سیستم آنلاین که ارتباط آنلاین کنترل‌گرهای آلایندگی را با سازمان حفاظت محیط‌زیست فراهم می‌کند، نصب نشده است.
وی ادامه می‌دهد: طبق زمان‌بندی که وزارتخانه تعیین و تمدید کرده تا پایان سال صنایع فرصت دارند سیستم آنلاین خود را برای پایش مستمر آلایندگی نصب کنند. ما نیز دستگاه‌های آن را از فرانسه خریداری کرده‌ایم و منتظریم تا کارشناسان آن از دوبی بیایند و تا یک ماه آینده آن را نصب کنند.
سامانی با اشاره به اینکه تعداد محدودی از کارخانه‌ها اقدام به نصب این سیستم‌ها کرده‌اند، تصریح میکند: المهدی جزو معدود کارخانه‌هایی است که به دلیل نصب این کنترل‌گرها و همچنین پایش سرزده و چند ماه یک‌بار آزمایشگاه‌های مورد اعتماد خود، جزو صنایع سبز معرفی شده و مشکل زیست‌محیطی ندارد فقط باید سیستم آنلاین خود را نصب کند که آن هم یک الزام سرتاسری است و به‌زودی انجام می‌شود.


هزینه چند میلیون دلاری
علی‌اکبر گلکار، مدیرعامل سابق المهدی که حدود یک ماه است به ایرالکو منتقل شده نیز به می‌گوید: ما میلیون‌ها دلار هزینه ۴ فیلتر برای کارخانه‌های المهدی و هرمزال صرف کردیم تا با نصب بالاترین و پیشرفته‌ترین دستگاه‌های کنترل‌گر آلایندگی در جهان، مواد سمی فیلتر و میزان آلودگی به صورت دائم کنترل شود.
وی می‌افزاید: به‌دلیل همین فعالیت‌ها لوح سبز به عنوان یک صنعت سبز به المهدی تعلق گرفت. از آن گذشته با وجود کیت‌های آزمایشگاهی در محل کارخانه و کنترل مداوم، خروجی هوا و پساب تست می‌شود و از این جهت مدیرکل حفاظت محیط‌زیست بسیار خرسند بودند و ابراز چنین ادعایی به تازگی عجیب به نظر می‌رسد.


نصب سیستم‌های آنلاین
حبیب مسیحی، معاون سازمان حفاظت از محیط‌زیست استان هرمزگان درباره اعلام تعطیلی کارخانه روی بندرعباس و الزام آلومینیوم المهدی به نصب فیلترهای تصفیه به گفت: برای کنترل و پایش مستمر آلایندگی کارخانه‌های موجود هم‌اکنون سیستم آنلاین پایش و کنترل آلایندگی در محیط‌زیست استان در دستورکار قرار گرفته که در این زمینه شرکت‌های آلومینیوم المهدی و روی بندرعباس نسبت به خرید دستگاه‌ها اقدام کرده و در شرف نصب قرار دارند.
وی افزود: با تجهیز کارخانه‌ها به سیستم آنلاین محیط‌زیست قادر به کنترل دائمی آلایندگیهای زیست‌محیطی کارخانه‌ها خواهیم بود و نظارت‌های دوره‌ای جای خود را به پایش مستمر خواهند داد. بنابراین ضمن کاهش آلودگی، ابهامات و شایعات موجود درباره آلایندگی کارخانه‌ها نیز برطرف خواهد شد. مسیحی در ادامه با اشاره به کنترل مسائل زیست‌محیطی در کارخانه‌ها و مجموعه‌های بزرگ تولید گفت: در کارخانه‌های بزرگ به دلیل برخورداری از سیستم و مدیریت HSE کنترل آلایندگی بیشتر است. چراکه مدیریت این سیستم ضمن پایش دائمی آلایندگی‌های کارخانه با خوداظهاری زمینه کاهش مسائل و مشکلات زیست‌محیطی را فراهم می‌کند. معاون سازمان حفاظت از محیط‌زیست استان هرمزگان درباره تعطیلی کارخانه روی بندرعباس برای جلوگیری از آلودگی هوا تاکید کرد: تا جایی که مربوط به سازمان محیط‌زیست است و در پایش‌های مداومی که از سوی این سازمان از کارخانه‌های روی و آلومینیوم انجام‌شده مشکلی درحال‌حاضر متوجه تولید این دو کارخانه نیست و همچنان به تولید براساس استانداردهای زیست محیطی مشغول هستند. وی گفت: البته ممکن است در برخی از موارد به دلیل خرابی دستگاه‌ها آلایندگی را شاهد باشیم اما این موارد در حد تذکر بوده که خیلی زود رفع شده است. ضمن آنکه اخباری که هم‌اکنون درباره این دو کارخانه شایع شده مربوط به چند سال قبل بوده که در همان زمان مرتفع شده است.
نظارت مستمر
در تماسی با مدیرکل سازمان حفاظت محیط‌زیست هرمزگان، وی این خبر را یک اشتباه رسانه‌ای دانسته و به صمت می‌گوید: من گفته بودم این واحدها قبلا مشکلاتی را در زمینه زیست‌محیطی داشتند که الان این مشکلات تا حدودی رفع شده است.
مجیدوفادار اضافه می‌کند: در مقطعی این دو واحد آلایندگی‌های زیست‌محیطی زیادی داشتند که کار به تعطیلی واحد روی بندرعباس کشید اما این قضیه حداقل به ۳ یا ۴ سال پیش برمی‌گردد. اکنون این واحدها مشکلی ندارند جز اینکه واحد المهدی باید سیستم پایش آنلاین خود را نصب کند. وی اضافه می‌کند: با نصب این سیستم، امکان پایش مستمر و آنلاین خروجی گازهای سمی امکانپذیر می‌شود و با بروز کوچکترین مشکلی در سیستم کنترل آلودگی‌ها، بلافاصله اقدام خواهد شد.
نظارت و پایش مستمر کارخانه‌ها و صنایع مختلف برای حفظ محیط‌زیست و اجرای آن ازسوی متولیان این بخش، نشان از اهمیت این موضوع دارد اما آنچه مسلم است، اینکه اطلاع‌رسانی غلط در برخی مواقع توانسته کارخانه‌ای را با زیان و حتی تعطیلی مواجه کند؛ موضوعی که در چند ماه اخیر در بسیاری از صنایع معدنی همچون فولاد و درنقاط مختلف کشور شاهد آن هستیم. درواقع درحالی برخی مسئولان از آلودگی کارخانه‌ای در یکی از استان‌ها نام می‌برند که این ادعا فاقد وجاهت قانونی بوده و پخش این نوع اخبار ضربات جبران‌ناپذیری را بر پیکره صنعت کشور که با شرایط سخت درحال حیات است، وارد می‌کند.


چاپ