قطع وابستگی به منابع نفتی، چاره اقتصاد ایران

در این نشست وضعیت اقتصادی کشور و نحوه صحیح ورود به مسائل مربوط به این بخش موردبررسی قرار گرفت و هر یک از استادان و صاحب‌نظران نظرات و دیدگاه‌های خود را برای خروج اقتصاد از مشکلات فعلی بیان کردند.
رییس مرکز پژوهش‌های مجلس اقتصاد در ابتدای این نشست، کشور را نیازمند حضور فعال‌تر بخش خصوصی دانست و گفت: راه چاره اقتصاد کشور برای رفع و حل مشکلاتی چون رکود و تورم، توجه به منویات رهبر معظم انقلاب و اجرا کردن قطع وابستگی اقتصاد به منابع نفتی است.
کاظم جلالی افزود: انتظار می‌رود تا برخی توفیقات در حوزه سیاسی به بهبود شرایط اقتصادی منجر شود چراکه در شرایط کنونی، اقتصاد کشور در شرایط حساس تورم و رکود قرار دارد.
وی با تاکید بر اینکه اقتصاد کشور نیازمند حضور فعال‌تر بخش خصوصی و مردمی شدن آن است با اشاره به بیانات رهبر معظم انقلاب درخصوص اقتصاد مقاومتی و قطع وابستگی اقتصاد به درآمدهای نفتی، تاکید کرد: راه چاره اقتصاد کشور برای رفع و حل مشکلاتی چون رکود و تورم، توجه به منویات رهبر معظم انقلاب و اجرا کردن قطع وابستگی اقتصاد به منابع نفتی است.
رییس مرکز پژوهش‌های مجلس تاکید کرد: این مرکز با جمع‌بندی این نشست‌ها می‌تواند نظرات مشورتی خود را به صورت پیشنهادهایی به قوه مقننه و حتی دستگاه‌های اجرایی، ارائه کند.
وی با تاکید براینکه وضعیت اقتصاد ایران باید برای تمام تصمیم‌گیرندگان واضح باشد، گفت: واقعیت اقتصاد کشور باید به گونه‌ای مشخص برای همه مسئولان قابل نمایش باشد. جلالی، تصریح کرد: باید بررسی شود که آیا توسعه اقتصادی در ادبیات عمومی و مسئولان کشور جایگاه مناسبی دارد یا اولویت‌ها و حاشیه‌های دیگری اذهان را متوجه خود کرده است؟
وی با بیان اینکه همواره به دنبال آمال و آرزوها در نوشتن برنامه‌های توسعه هستیم، توضیح داد: اگر شاکله این روش را عوض کرده و از فرصت پیش‌آمده استفاده کنیم، می‌توانیم به سمت ادبیات توسعه اقتصادی حرکت کنیم.
رییس مرکز پژوهش‌های مجلس تاکید کرد: رئوس کارهای اساسی را که در وضعیت فعلی می‌توان انجام داد با طبقه‌بندی میان‌مدت، کوتاه‌مدت و بلندمدت قابل تعیین، بررسی و بیان خواهد شد.


پرداخت نقدی یارانه‌ها عامل رکود اقتصادی
همچنین فیروزه خلعتبری، استاد دانشگاه در این نشست با بیان اینکه در تهیه بسته اقتصادی مناسب ۳نوع دیدگاه می‌تواند وجود داشته باشد، گفت: یک نگاه این است که برای بهبود وضعیت اقتصادی ایران شرایط را ببینیم و براساس روندهای موجود الگوسازی کنیم که این امر در کوتاه‌مدت جواب نخواهد داد و در میان‌مدت نیز در صورت صحیح بودن آمارها و اطلاعات می‌تواند جوابگو باشد ولی در وضعیت کنونی که اعداد با مشاهدات سازگاری ندارد، این اقدام تنها هزینه کردن منابع است.
وی افزود: روش دوم روشی است که هرشخص و بخشی حرف خود را بزند و براساس آن نتیجه‌ای اعلام شود که به نظر نمی‌آید این هم روش کارآمدی باشد. این استاد دانشگاه تاکید کرد: روش سومی به نام روش تعاملی وجود دارد که براساس آن می‌توان معیارهایی تعیین کرد و از دولت خواست تا براساس آن معیارها جایگاه مطلوب را فراهم کند.
خلعتبری با بیان اینکه پول‌هایی که بابت هدفمندی یارانه‌ها پرداخت شده در اقتصاد رکود ایجاد کرده است، یادآور شد: باید در مسائل اقتصادی چارچوب‌هایی تعیین شود که براساس آنها اولویت‌گذاری‌ها انجام شود و سپس دولت را موظف بدانیم تا براساس این اولویت‌ها حرکت کند که این در کوتاه‌مدت می‌تواند پاسخگو باشد. این استاد دانشگاه یادآور شد: برای این کار باید محورهایی با شاخص‌های مختلف شناسایی و اولویت‌های محورها مشخص شود که این امر فشارهای محیطی اقتصاد را تا حدودی کم می‌کند.


از فرصت قیمت پایین نفت استفاده شود
بایزید مردوخی یکی دیگر از استادان دانشگاه در این نشست با بیان اینکه در شرایط فعلی با کاهش قیمت نفت به علت مشکلات اقتصادی کشور پی برده‌ایم، گفت: این شرایط گرچه برای اقتصاد ایران دردناک است اما می‌توان از آن به خوبی استفاده کرد. وی با تاکید براین موضوع که در شرایط فعلی نمی‌توان انتظار رشد اقتصادی بالا و تحول عظیمی داشت، افزود: در این شرایط باید از فرصت به وجود آمده در جهت بهبود همه عوامل دخیل در بروز چنین وضعیتی استفاده کرد.
این استاد دانشگاه با بیان اینکه بهبود شرایط فعلی اقتصاد تنها از عهده قوه مجریه برنمی‌آید، گفت: قوه مقننه نیز در این میان در کنار قانون‌گذاری برای تغییر رویکرد به مسائل نقش مهمی برعهده دارد و همچنین قوه قضاییه نیز باید به میدان بیاید.
وی با تاکید براینکه برای اصلاح شرایط اقتصادی باید بسیاری از مفروضات گذشته کنار گذاشته شوند، یادآور شد: برخی روش‌ها در کوتاه‌مدت می‌تواند کنار گذاشته شوند تا در میان‌مدت روش دیگری در اقتصاد کشور به‌کار و توسعه در پیش گرفته شود.
مردوخی با بیان اینکه در شرایط کوتاه‌مدت با کمبود منابع روبه‌رو هستیم، افزود: نگاه به برنامه‌ریزی باید مردمی شود و از توانایی‌های عظیم مردم در استان‌ها استفاده کنیم که این باعث می‌شود تا برنامه‌ها واقعی‌تر شود و مردم در اجرای برنامه‌ها مسئولیت‌پذیر باشند.


آسیب اقتصاد از شوک‌های ارزی و اقدامات سوداگرانه
سهیلا پروین هم در این نشست با اشاره به تجارب گذشته از اقتصاد ایران، گفت: این تجارب نشان می‌دهد بخش تولید از تغییرات نرخ ارز در شوک‌های اقتصادی و اقدام‌های سوداگرانه در بازار و کسری بودجه دولت، بیشترین آسیب را متحمل می‌شوند.
وی افزود: باید برنامه‌ای چیده شود تا امکان ایجاد رفتارهای سوداگرانه از بازار نرخ ارز گرفته شود و به دولت‌ها نیز اجازه داده نشود تا به افزایش قیمت ارز دست بزند، چراکه این بخش‌های اساسی اقتصاد را از کار می‌اندازد.
این استاد دانشگاه با بیان اینکه باید بودجه‌های غیرضروری از اقتصاد حذف شود، تصریح کرد: می‌تواند بودجه‌هایی غیرضروری به صورت اعتباری در سال‌های بعد پرداخت شود. وی با تاکید براینکه رفتار سوداگرانه از بازار ارز باید حذف شود، توضیح داد: در کنار بیکاری برخی مشاغل غیرماهر و افزایش بیکاران در خانوارهای کم‌درآمد، در خانوارهای کارفرمایی نیز بیکاری فراوانی دیده می‌شود که این به معنای تعطیلی مشاغل اشتغالزا با سرمایه کوچک است.
پروین، تاکید کرد: مشاغل کوچک با سرمایه پایین که اشتغالزا هستند در شوک‌های اقتصادی به راحتی از بین می‌روند و آسیب می‌بینند.


ضرورت حفظ رشد اقتصادی
اسفندیار جهانگرد، یکی دیگر از استادان دانشگاه در ادامه این نشست، با بیان اینکه ما تفاوتی بین ایجاد رشد و حفظ رشد اقتصادی قائل نیستیم، تصریح کرد: زمانی که درآمدهای نفتی مناسب است و رشد ایجاد می‌شود، فراموش می‌کنیم در اقتصاد خطاهایی نیز وجود دارد و این رشد ایجاد شده براساس درآمدهای نفتی بوده است.
این استاد دانشگاه تاکید کرد: ما در دو دوره برنامه سوم قبل از انقلاب و برنامه سوم پس از انقلاب توانستیم رشد ایجاد کنیم و این زمانی بود که ما بنا بر دلایلی همچون کاهش قیمت نفت به رشد اقتصادی نیاز داشتیم و بدان دست پیدا کردیم اما نتوانستیم این رشد اقتصادی را حفظ کنیم.
وی رشد اقتصادی و حفظ آن را دو مسئله مهم در اقتصاد دانست و یادآور شد: اگر در سطح اقتصاد کلان؛ ثبات و در سطح خرد؛ کارایی را افزایش دهیم، زمینه رشد اقتصادی را به وجود خواهیم آورد در حالی که در این بخش‌ها با مشکل روبه‌رو هستیم.
 جهانگرد با بیان اینکه باید بازنگری در مدیریت اقتصادی کشور انجام شود، یادآور شد: برای حفظ رشد اقتصادی نیز نیازمند افزایش کارایی نهادی هستیم که این اصلاحات نیاز به تغییر نگرش دارد و باید از ظرفیت‌هایمان در دنیا استفاده کنیم.


پول نفت، برای اقتصاد ایران مشکل‌زا شد
در ادامه این نشست حسین صادقی ضمن تشریح اقتصاد ایران، بر این موضوع تاکید کرد: از زمانی که پول نفت وارد اقتصاد کشور شده از طریق بیماری هلندی، اقتصاد ایران نیز با مشکل روبه‌رو شده است.
وی با بیان اینکه کشور ما ۴۰ سال است با تورم دو رقمی روبه‌رو است، یادآور شد: اقتصاد کشور ۳۰ سال با کسری بودجه روبه‌رو بوده است و بررسی ساختار بودجه نیز نشان می‌دهد پول نفت بخش عمده بودجه را تشکیل می‌دهد.
این استاد دانشگاه با بیان اینکه صورت مسئله اقتصاد ایران باید درست مطرح شود، توضیح داد: در درآمدهای اقتصادی هیچ شفافیتی وجود ندارد و از درآمد افراد هیچ اطلاعی نداریم و این باعث اقتصاد زیرزمینی در اقتصاد کشور شده، در حالی که باید برعکس این قضیه باشد.
صادقی با تاکید بر اینکه اداره کشور با پرداخت نکردن مالیات از سوی ۵۰ درصد آن با مشکل روبه‌رو خواهد شد، افزود: برنامه ششم فرصت طلایی است که باید از آن به بهترین شکل ممکن استفاده کرد تا برنامه اصلاحات اقتصادی را در پیش بگیریم.


اقتصاد با شوک مواجه است
محمد قاسمی در ادامه این نشست تصریح کرد: اقتصاد در ۱۰ سال اخیر با شوک‌های متعددی روبه‌رو بوده است که بروز این شوک‌ها همچنان ادامه دارد. وی با تاکید بر اینکه حل مسائل اقتصادی پروژه‌ای نیست، تاکید کرد: اقتصاد سیستم پیچیده اجتماعی است که قاعده‌مندی خاص خود را دارد.
معاون پژوهش‌های اقتصادی مرکز پژوهش‌های اقتصادی تاکید کرد: اگر قرار است بسته جامع سیاستی برای اقتصاد کشور ایجاد شود، نیاز است تا از صاحب‌نظران سایر بخش‌ها نیز استفاده شود.
در پایان این نشست مقرر شد تا نشست‌های دیگری با حضور صاحب‌نظران سایر حوزه‌ها برگزار شود تا گزارش کامل و جامعی با استفاده از نظرات کارشناسان و متخصصان، تهیه، تدوین و ارائه شود.


چاپ