تداوم روند کاهشی نقدینگی و پایه پولی

راه همواری که در طول آن دیگر شاید خبری از شوک‌های غیرمنتظره مخرب و تحمیل انواع تصمیم‌های آزمون و خطاگونه بر بدنه اقتصاد نباشد.
البته با در نظر گرفتن پیوستگی زنجیره‌وار تمام اجزای تشکیل‌دهنده پیکره اقتصاد و فشارهای وارده به این پیکره بزرگ و گسترده، ادعای بهبود وضعیت همه حوزه‌ها و بخش‌های مختلف اقتصاد و به‌ویژه حوزه تولید کشور ادعایی غیرواقعی خواهد بود اما روند تغییرات اغلب شاخص‌های کلان اقتصادی، پولی و مالی نشان از حرکت آهسته اما مداوم کشور به‌سوی اصلاح و بهبود دارد.
تازه‌ترین آمار رسمی منتشر شده از شاخص‌های پراهمیتی مانند نقدینگی و پایه پولی و روند تقریبا یکنواخت نرخ رشد این شاخص‌ها در ماه‌های یک‌سال و نیم اخیر شاهدی برای مطلب فوق است چراکه مقادیر این چهار شاخص و همچنین اجزای زیرمجموعه تشکیل‌دهنده مهم‌ترین آنها یعنی پایه پولی تا پایان آبان‌ماه امسال و مقایسه این ارقام با مبالغ مشابه آنها در مقاطع پایان آبان چند سال گذشته دامنه نوسان فاحش و غیرعادی مثل سال‌های میانی و پایانی دهه هشتاد نداشته و تنها در یک یا دو مورد نادر ماهانه مانند خردادماه امسال، ارقام ثبت شده برای برخی شاخص‌ها مانند نقدینگی، نوسان غیرمنتظره‌ای داشتند. به هر صورت مطابق آنچه در گزارش‌های رسمی بانک مرکزی اعلام شده، حجم نقدینگی در حال گردش در کشور تا انتهای آبان‌ماه ۹۳ به رقمی بیش از ۶۷۰ هزار میلیارد تومان بالغ شده و در مقایسه با ۵۳۰ هزار و ۷۱۳ میلیارد تومان نقدینگی محاسبه شده در پایان هشتمین ماه سال گذشته، رشدی معادل ۲۴/۳ درصد را نشان می‌دهد در حالی‌که رشد شاخص مورد نظر در سال ۹۲ نسبت به سال ماقبل آن یعنی سال ۹۱ معادل ۲۵/۱ درصد اعلام شده بود.
البته هرچند که دو نرخ رشد مورد اشاره برای حجم نقدینگی آبان ۹۳ و ۹۲، نسبت‌های چندان پایینی به نظر نمی‌رسند، اما هنگامی که نگاهی به رشد نقدینگی ۳۰/۷ درصدی در پایان آبان سال ۹۱ و نیز رشد ۳۱/۶ درصدی این شاخص در آخرین روز از هشتمین ماه سال ۹۰ کرده و مقدار رشد نقدینگی این چند سال را درکنار هم قرار می‌دهیم، روند کاهشی پیوسته سرعت رشد نقدینگی را مشاهده خواهیم کرد.
در رابطه با وضعیت رشد نقدینگی تا پایان ۸ ماه سال، از آنجاکه بیشتر نرخ رشدهای مربوط به شاخص‌های شکل‌دهنده پایه پولی و نقدینگی برای دوره ۸ ماه سال و در مقایسه با پایان سال قبلی هر شاخص ذکر شده باید به رشد نقدینگی آبان‌ماه ۹۳ نسبت به اسفندماه سال ۹۲ و همچنین مقاطع مشابه آن در سال‌های پیش از آن هم اشاره شود که برهمین اساس، حجم نقدینگی کشور در انتهای آبان امسال به نسبت آخرین روز سال ۹۲، رشدی ۱۲/۷ درصدی را تجربه کرده است. در پایان آبان‌ماه سال گذشته اما مشاهده می‌کنیم که حجم ۵۳۰ هزار و ۷۱۳ میلیارد تومانی شاخص نقدینگی در این تاریخ در مقایسه با مبلغ پایانی سال ۹۱ به رشدی ۱۵/۲ رسیده و همچنین در آبان ۹۱ نسبت به اسفند ۹۰ نیز تا مرز ۱۹/۸ درصد افزایش پیدا کرده است. در رابطه با کاهش تقریبا ۳ درصدی رشد نقدینگی ۸ ماه سال ۹۳ نسبت به مدت مشابه در سال ۹۲ و نیز ۸ ماه ۹۲ نسبت به ۸ ماه ۹۱ چند دلیل را می‌توان برشمرد. براساس مفاهیم علم اقتصاد و با توجه به تعاریف شاخص‌های کلان و همچنین ساختار تشکیل‌دهنده آنها و روابط اثبات شده بین بسیاری از این شاخص‌ها، برخی علل و عوامل عمده وجود دارند که همواره از آنها به عنوان مهم‌ترین عوامل تاثیرگذار بر شاخص نقدینگی یاد می‌شود. ازجمله این عوامل و به عنوان مهم‌ترین علت، باید به شاخص پایه پولی اشاره کرد که نام دیگر آن، پول پرقدرت بانک مرکزی است و مقدار عددی آن و همچنین میزان تغییرات ماهانه و سالانه آن، ارتباط تنگاتنگ و مستقیم با شاخص نقدینگی و روند نوسانات این شاخص دارد. در این‌باره، مرور اعداد و ارقام جدول ضمیمه این گزارش و به‌طور مشخص، مقایسه حجم نقدینگی و پایه پولی و به‌ویژه بررسی روند تغییرات هر دو شاخص، نشانگر وجود ارتباط مستقیم میان این دو است اما با یک تفاوت مهم به این معنی که در بیشتر مقاطع زمانی درنظر گرفته شده، مسیر تغییرات ثبت شده برای نرخ رشد پایه پولی، تاثیر خود را با فاصله‌ای یک‌ساله بر رشد نقدینگی نشان داده و این تقریبا یک اصل کلی است و برخی موارد انگشت‌شمار که با روند ذکر شده مغایرت دارند ناشی از تاثیرپذیری این شاخص‌ها از برخی عوامل اثرگذار دیگر بوده است.


چاپ