صنایع بزرگ یا کوچک؛ مسئله خراسان شمالی این است!

اکرم امینی ـ گروه استان‌ها: «تنها ۱۵ درصد واحدهای تولیدی و صنعتی فعال در خراسان شمالی، با ظرفیت بالاتر از ۵۰ درصد فعالیت می‌کنند، میانگین فعالیت واحدهای صنعتی این استان از لحاظ ظرفیت تولیدی ۱۵درصد از میانگین کشوری پایین‌تر است؛

مابقی واحدهای صنعتی در این مناطق نیز به علت مشکلاتی ازجمله ضعف مدیریتی غیرفعال هستند.» این سخن مدیرعامل شرکت شهرک‌های صنعتی خراسان شمالی است. به گفته وی این استان افزون بر ۳۹۰ واحد تولیدی و صنعتی دارد و با وجود سرمایه‌گذاری ۱۱ هزار میلیارد ریال و ۱۳ هزار نفر که در این واحدها اشتغال دارند اما به دلایلی از جمله مشکل نقدینگی، ضعف مدیریتی و مشکلات اقتصادی حاکم بر کل کشور، شرایط مطلوبی ندارد.
امید حیدریان، مدیرعامل خانه صنعت خراسان شمالی در این‌باره به صمت می‌گوید: اغلب واحدهای صنعتی خراسان شمالی، واحدهای صنعتی مرتبط با ساختمان هستند که به دلیل آنکه صنعت ملی نبودند خارج از استان بازار مصرف نداشتند و بنابراین در زمان رکود صنعت ساختمان، بیشتر این واحدها نتوانستند دوام بیاورند و به سمت تعطیلی پیش رفتند.
وی ادامه می‌دهد: از سوی دیگر چون منطقه خراسان شمالی، یک منطقه کشاورزی است، خشکسالی‌هایی که در چند سال اخیر در استان داشتیم، تاثیر شدیدی روی درآمدهای مردم داشته و آنها را به شدت کاهش داده است، در اثر کاهش قدرت خرید مردم، کالاهای تولیدی کمتر خرید و فروش شد و از آنجایی که واحدهای استان، بیشتر برای مصارف استانی تشکیل شده‌اند، دیگر توان رقابت با شرکت‌های بزرگ ملی را نداشتند، از این رو به سمت نیمه‌تعطیلی یا تعطیلی پیش رفتند.
او در یک ارزیابی تقریبی می‌گوید که در شرایط رکود فعلی در استان، شاید بیش از نیمی از واحدهای صنعتی به حالت تعطیلی رفته باشند. حیدریان اضافه می‌کند: برخی از آنها یکی دو روز در هفته و برای جلوگیری از فرسودگی کار می‌کنند یا سفارش‌های مقطعی دارند و به طور متداول کار نمی‌کنند، برخی واحدها نیز تبدیل به انبار شده‌اند و در حال فعالیت بازرگانی هستند؛ نه تولیدی.
مدیرعامل خانه صنعت و معدن خراسان شمالی با اشاره به پیگیری‌های دولت و بخش خصوصی برای خروج از وضعیت رکود در استان، اضافه می‌کند: از آنجا که رکود در کل کشور حکمفرماست، اقدام خاصی نمی‌توان کرد؛ مگر اینکه سیاست‌های پولی کشور عوض شود و وام‌های کم‌بهره در اختیار واحدهای صنعتی قرار بگیرد تا واحدها جان دوباره‌ای بگیرند و از این طریق بتوانند به کار خود ادامه دهند.
او معتقد است ارائه وام‌های کم‌بهره به واحدها، تنها راه ممکن نیست بلکه می‌تواند مُسکّنی برای گذر از مرحله دشوار کنونی باشد تا زمانی که اوضاع در کل کشور بهبود یابد.
حیدریان ارائه تسهیلات ویژه مناطق محروم به سرمایه‌گذاران در خراسان شمالی را مشوق تاثیرگذاری نمی‌داند و می‌گوید: وقتی واحدی بدهی معوقه، چک برگشتی و گردش مالی پایینی دارد، عملا نمی‌تواند از این تسهیلات استفاده کند زیرا بانک‌ها برای ارائه این تسهیلات، شرایطی مانند نداشتن بدهی، نداشتن چک برگشتی و وجود گردش مالی مناسب گذاشته‌اند؛ شروطی که عملا وقتی واحدی در رکود است و فروش کالا ندارد، تامین آنها امکانپذیر نیست.
مدیرعامل خانه صنعت و معدن خراسان شمالی، معتقد است سرمایه‌گذاری روی صنایع بومی در استان خراسان شمالی، بیش از این جوابگو نیست زیرا در سال‌های گذشته، سرمایه‌گذاری‌های زیادی در این حوزه‌ها شده اما به ثمر نرسیده است؛‌ به اعتقاد وی، دولت باید در این استان، روی صنایع مادر سرمایه‌گذاری کند. او می‌گوید: درحال‌حاضر چند واحد صنعتی بزرگ در استان خراسان شمالی وجود دارد که با رونق گرفتن کارشان، می‌توانند کارگاه‌های کوچک را زیر پوشش خود قرار دهند و از این طریق، تغییراتی مثبت در اوضاع صنعت استان ایجاد شود.
به گفته وی، درحال‌حاضر چند کارخانه بزرگ استان، معضلاتی دارند اما اگر فعال شوند و واحدهای کارگاهی در کنار آنها ایجاد شود، باعث رونق امور خواهند شد.
حیدریان تاکید می‌کند که منظور از حمایت دولت، ایجاد صنایع بزرگ توسط دولت نیست بلکه دولت باید تنها سرمایه‌گذاری اولیه را انجام دهد و بعد از آن، اداره این صنایع را از طریق بورس به مردم واگذار کند تا مردم، صنعت استان را مدیریت کنند.
نظر مدیرعامل شرکت شهرک‌های صنعتی خراسان شمالی اما خلاف این است؛ محمدعلی یوسفی در گفت‌وگو با صمت می‌گوید: درحال‌حاضر ما در استان کوچک خراسان شمالی، پنج صنعت بزرگ داریم اما چه تاثیری در صنعت ما داشته‌اند؟ چند واحد صنعتی کوچک در کنار آنها ایجاد شده است؟ ما کارخانه پتروشیمی داریم اما چند صنعت کوچک هست که از محصولات پتروشیمی استفاده کند؟


نیاز شهرک‌های صنعتی استان به زیرساخت‌های حمل‌ونقلی
یوسفی یادآوری می‌کند که وجود صنایع بزرگ وقتی تاثیرگذار است که پول لازم برای راه‌اندازی و استفاده صحیح از آنها فراهم باشد. او می‌گوید: ما صنایع مادر را در استان داشته‌ایم اما عملا صنایع پایین‌دستی شکل نگرفته‌اند که یکی از دلایل آن، ضعف زیرساخت‌های استان است؛ مانند نبود زیرساخت‌های حمل‌ونقلی نظیر فرودگاه و راه‌آهن. به گفته وی، استان خراسان شمالی بین دو بازار بزرگ واقع شده اما زیرساخت‌های مناسب را برای تجارت ندارد.مدیرعامل شرکت شهرک‌های صنعتی خراسان شمالی، معتقد است در شرایط فعلی رکود واحدهای صنعتی، استان باید به سمت صنایع کوچک حرکت کند که اشتغالزایی بیشتری نیز در پی خواهد داشت. او یادآوری می‌کند که رکود حاکم بر استان، مختص خراسان شمالی نبوده و در سراسر کشور، سیاست‌های مقابله با رکود در حال پیگیری است.
وی یکی از دلایل کاهش شدید سرمایه‌گذاری بخش خصوصی را نبود امنیت برای سرمایه‌گذاران در سراسر کشور می‌داند و معتقد است در شرایطی که سرمایه‌ها تهدید می‌شود، سرمایه‌گذار، اطمینانی از بازگشت سرمایه ندارند، مدام صحبت‌کردن از اصلاح فضای کسب‌وکار، چیزی را درست نمی‌کند. یوسفی این بی‌اطمینانی حاکم بر محیط سرمایه‌گذاری را ناشی از تحریم می‌داند.
به گفته یوسفی، نمی‌توان انتظار داشت تنها به واسطه بومی‌بودن، سرمایه‌گذار وارد میدان سرمایه‌گذاری در استان شود، بلکه باید برخی مزایا برای او ایجاد شود و در شرایطی که زیرساخت‌ها نیز در استان فراهم نیست، نمی‌توان به جذب سرمایه امیدوار بود.
او معتقد است حتی مزیت‌های قانونی و تسهیلات تنها در شرایط نبود زیرساخت‌ها، کافی نیست، این زیرساخت‌هاست که سرمایه‌گذار را جلب می‌کند؛ زیرساخت‌هایی نظیر راه‌آهن و فرودگاه.
یوسفی معتقد است شرکت شهرک‌های صنعتی، ویترینی برای جلب سرمایه‌گذار است و هر چه برای آن هزینه شود و آماده‌تر باشد، خودبه‌خود جذب سرمایه‌گذار اتفاق خواهد افتاد؛ بنابراین باید فکری برای زیرساخت‌هایی کرد که استان نیاز مبرم به آنها دارد.


چاپ