رشد خوشه‌های صنعتی در استان سرسبز

حسن سیمیاری - گروه استان‌ها: صنایع کوچک و متوسط نقش بسزایی در توسعه اقتصاد کشور دارند و بیش از ۹۰درصد واحدهای صنعتی کشور را تشکیل می‌دهند.

این صنایع اثر محسوسی بر اشتغال مولد و پایدار، درآمد ملی، دستیابی به رشد متعادل در جامعه، توسعه صادرات صنعتی و... دارند که نباید از آنها غفلت شود. سازمان صنایع کوچک و شهرک‌های صنعتی ایران، با توجه به ماموریت سازمانی خود، برای راه‌اندازی، هدایت و توسعه سرمایه‌گذاری‌های بخش غیردولتی در صنایع کوچک به‌ویژه مناطق کمتر توسعه یافته توانست در مسیر توسعه صنعتی کشور گام‌های موثری بردارد. در این رابطه شرکت شهرک‌های صنعتی گیلان برای بیش از ۷هزار و ۵۰۰ نفر اشتغالزایی کرده، از میان ۳۲ موقعیت صنعتی این شرکت، هم‌اکنون ۲۹ موقعیت با داشتن خدمات مناسب زیرساختی به سرمایه‌گذاران واگذار یا آماده واگذاری به دیگر متقاضیان در بخش کارآفرینی است. همچنین این شرکت ماموریت خود را برای ریل‌گذاری و ایجاد بستر مناسب برای فعالیت‌های تولیدی و صنعتی با رویکرد حمایتی از سرمایه‌گذاری با شتاب هرچه بیشتر در دولت جدید دنبال می‌کند.

در این رابطه و به منظور آشنایی هرچه بیشتر از عملکرد این شرکت در استان گیلان با طهمورث لاهوتی اشکوری، مدیرعامل شرکت شهرک‌های صنعتی گیلان به گفت‌وگو نشستیم.
شهرک‌های صنعتی گیلان دارای چند موقعیت (حجم) سرمایه‌گذاری و اشتغال است؟
شرکت شهرک‌های صنعتی گیلان دارای ۳۲ موقعیت صنعتی است که ۲۹ موقعیت در قالب شهرک یا ناحیه صنعتی آماده ارائه خدمات به سرمایه‌گذاران است. در ۳ موقعیت دیگر که در نواحی لشت‌نشاء، یعقوبیه لنگرود و تموشل لاهیجان است، عملیات ساخت و احداث آن شروع شده که جاده ایجاد شده و تا پایان سال خدمات زیربنایی در بخش آب، برق، گاز و... نیز آماده می‌شود. همچنین مجوز دو موقعیت صنعتی دیگر در ماسال و چابکسر از سازمان صنایع کوچک صادر شده که با توجه به بالابودن قیمت‌های پیشنهادی درصدد تهیه عرصه مناسب از محل اراضی ملی هستیم تا به لحاظ اقتصادی و فنی دارای توجیه باشد.
همچنین در شهرک‌های صنعتی گیلان تاکنون ۶هزار میلیارد ریال سرمایه‌گذاری فعال انجام شده که این میزان توسط ۵۰۰ واحد صنعتی و برای ۷هزار و ۵۰۰ نفر اشتغال ایجاد کرده است. البته میزان سرمایه‌گذاری کل قراردادها ۸هزار میلیارد ریال است که می‌تواند ظرفیت اشتغال را به ۱۲هزار نفر در شهرک‌های صنعتی گیلان افزایش دهد.
شرایط زیرساخت واحدها به لحاظ فعالیت، پیشرفت و کیفیت چگونه است؟
با توجه به زمان شروع زیرساخت‌های شهرک میزان پیشرفت فیزیکی آنان متفاوت است دلیل این تفاوت آن است که در زمان احداث شهرک‌ها بخشی از اعتبارات را از محل اعتبارات استانی تامین می‌کنیم و بخش دیگر همزمان با واگذاری زمین، از محل حقوق انتفاع واگذاری زمین به متقاضیان واگذار می‌شود. ارتقای کیفی خدمات زیربنایی شهرک‌ها و نواحی صنعتی هدف اصلی در شهرک‌های صنعتی است و از طرفی خدمات عمومی شهرک مثل راه دسترسی، فضای سبز، جداول، پیاده‌رو، ایستگاه‌های آتش‌نشانی و... را ایجاد کنیم اگرچه همواره پس از واگذاری عرصه به متقاضیان به‌صورت اقساطی، هزینه عرصه واگذاری را اخذ می‌کنیم.
به لحاظ شکنندگی شرایط زیست‌محیطی گیلان، تصفیه‌خانه‌های صنعتی اهمیت بسیاری دارد در این رابطه چه اقداماتی انجام شده است؟
خدمات آب، برق، گاز و مخابرات در تمامی ۲۹ موقعیت تامین شده و در ۷ موقعیت صنعتی نیز تصفیه‌خانه راه‌اندازی شده و واحدهای صنعتی در حال بهره‌برداری از آن هستند. عملیات اجرایی تصفیه‌خانه ۳ موقعیت صنعتی نیز شروع شده است. در حالی که پس از ۲۲ سال از عمر شهرک‌های صنعتی، تنها ۷ تصفیه خانه وجود داشت اما فقط در سال ۹۳ عملیات اجرایی ۵ تصفیه‌خانه شروع و در برنامه زمانبندی انجام شده باید در مدت ۲۴ ماه تصفیه‌خانه‌های در حال احداث به بهره‌برداری برسد.
اداره شهرک‌ها توسط بخش خصوصی به کجا رسید؟
براساس قانونی که به تصویب مجلس رسید و آیین‌نامه اجرایی آن ابلاغ شد، شهرک‌ها و نواحی صنعتی که بالای ۵۰ درصد از اراضی آنها واگذار شده و ۳۰درصد از اراضی واگذار شده در دست بهره‌بردار است، این موقعیت‌ها مشمول قانون واگذاری امور شهرک‌ها شدند که از ۲۹ موقعیت شهرک‌های گیلان ۱۴ موقعیت در شهرک‌های مخلتف مشمول این قانون هستند. تاکنون در ۷ موقعیت این اقدامات صورت گرفته است و شرکت خدمات عمران فقط وظیفه نگهداری شهرک‌ها و نواحی صنعتی را دارد که در آن شکل گرفته است. این شرکت موظف به ایجاد تاسیسات عمومی، زیربنایی، حفاظت فیزیکی، خدمات آتش‌نشانی و نظافت است که قبلا هزینه این خدمات با عنوان شارژ و آب بها به شرکت شهرک‌های صنعتی پرداخت شده، از این پس این هزینه‌ها به حساب شرکت خدمات عمران شهرک‌ها واریز و شرکت شهرک‌ها بر عملکرد اجرایی و مالی شهرک‌های خدمات عمران که دوره ماموریت آنان دوساله است نظارت حاکمیتی خود را دارد.
اکنون شهرک خصوصی در گیلان راه‌اندازی شده است؟
در گذشته وزارت صنایع سابق مسئول صدور جواز تاسیس شهرک‌های خصوصی بود از دو سال گذشته بحث صدور جواز تاسیس در بخش شهرک‌های خصوصی به صنایع کوچک و شهرک‌های صنعتی ایران تفویض شده است که این موضوع در گیلان در یک نقطه آن هم شهرک خصوصی فولاد اتفاق افتاد. هم‌اکنون به‌دلیل نبود توانایی مالی بخش خصوصی و افزایش قیمت‌ها و نرخ ارز به گفته خود سرمایه‌گذار با پیشرفت فیزیکی مناسبی روبه‌رو نیست اگرچه بخشی از زیرساخت آماده است. همچنین سرمایه‌گذار جدید در حال مشارکت با شهرک فولاد تیام بیستون است که این مشارکت در حد مذاکره بوده است.
شهرک صنعتی سفیدرود رشت به‌عنوان بزرگ‌ترین شهرک صنعتی شمال کشور دارای چه ظرفیتی است؟
این شهرک که ۶سال از عمر آن می‌گذرد، درحال‌حاضر ۷۰۰ هکتار اراضی در اختیار دارد که از این میزان ۲۴۰ هکتار در فاز اول عملیاتی و خدمات اولیه زیربنایی در آن فراهم شده و در حال تکمیل و واگذاری به متقاضیان است که تاکنون ۳۰ قرارداد نیز انجام شده است.
خوشبختانه سرمایه‌گذارانی که در شهرک صنعتی سفیدرود سرمایه‌گذاری کردند به لحاظ تمکن مالی از شرایط مطلوب‌تری برخوردارند و فسخ قرارداد نداشته‌ایم که نشان‌دهنده مطلوبیت و بالابودن سهم آورده سرمایه‌گذار است. البته واگذاری عرصه‌ها با توجه به تجربیات گذشته با دقت‌نظر بیشتری انجام شد. در فاز نخست این شهرک میزان واگذاری پیش‌بینی شده حدود ۳۳۰ واحد تولیدی است که براساس متوسط اراضی واگذاری این مقدار برای استقرار در فاز نخست مناسب است. البته توسعه شهرک در ۳ فاز اجرایی می‌شود که فاز دوم به مساحت ۳۰۰ هکتار در مرحله انجام مطالعه و طراحی قرار دارد که پس از مطالعه عملیات اجرایی آن شروع می‌شود و قبل از تکمیل فاز اول علمیات واگذاری در فاز دوم نیز آغاز می‌شود.
احداث شهرک‌های تخصصی در استان تا چه حد به مرحله اجرا رسیده است؟
براساس بازدیدی که در هفته دولت وزیر صنعت، معدن و تجارت از استان گیلان داشته‌اند قرار بر این شد شهرک پخش و فناوری به مساحت ۲۵ هکتار از فاز اول برای استقرار واحدهای صنعتی‌های تک ایجاد شود کارهای اولیه و مطالعاتی در دست اقدام است و در سال آینده قابلیت واگذاری خواهد داشت. اما شهرک پخش در فاز توسعه اجرایی می‌شود و برای استقرار صنایع پخش پیش‌بینی شده میزان تامین اعتبار و سرعت در ساخت‌وساز و آماده‌کردن عرصه مورد نیاز برای واگذاری، زمینه استقرار شهرک پخش را فراهم می‌کند.
در زمینه انرژی شهرک صنعتی سفیدرود چه اقداماتی انجام شده است؟
در احداث خدمات زیربنایی شهرک صنعتی سفیدرود به دلیل اهمیت سعی کردیم سرعت کار را افزایش دهیم و تمرکز بیشتری روی تامین منابع مالی داشته باشیم همچنین تامین برق شهرک که از گذشته دغدغه شرکت شهرک‌های صنعتی گیلان بود به صورت موقت انجام شد و برای تامین برق اصلی توافقنامه‌ای با برق منطقه‌ای مبادله کردیم که ۸۰ مگاوات قدرت شهرک را افزایش می‌دهد و اجرای پست ۳سال طول می‌کشد که قبل از آن خط ۶۳/۲۰ تا خرداد سال آینده مورد بهره‌برداری قرار می‌گیرد. اعتبار ۱۵میلیارد تومانی برای احداث از منابع داخلی شرکت و اعتبار عمرانی استانداری تامین می‌شود. هرچند تامین منابع داخلی به ما در واگذاری و سرعت در اجرای پروژه‌ها آسیب می‌زند که نیازمند اجرای ماده ۱۵۸ قانون از محل اعتبارات دستگاه‌های خدمات رسانی است.
شهرک‌های صنعتی از جمله انزلی که در محدوده منطقه آزاد است، چه مزیتی برای سرمایه‌گذاران دارد؟
شهرک صنعتی انزلی از نخستین شهرک‌های صنعتی استان بود که عملیات اجرایی آن در سال‌های ۷۱ و۷۲ شروع و به لحاظ موقعیت مکانی و نزدیکی به بندر، فرودگاه و مرکز استان مورد استقبال قرار گرفت و سپس قرارگرفتن در منطقه آزاد و برخورداری از معافیت‌های گمرکی و مالیاتی موجب شد تا مورد توجه واحدهای صنعتی قرار بگیرد. شهرک صنعتی انزلی با ۵۵ هکتار مساحت فاقد زمین خالی برای واگذاری زمین به متقاضیان جدید است. از ابتدای سال تاکنون ۷ قرارداد فسخ و به سرمایه‌گذار جدید واگذار که هم‌اکنون در حال ساخت است و یک سرمایه‌گذار که ابتدای سال زمین را دریافت کرده در بهمن ماه آن را آماده افتتاح می‌کند.
شهرک صنعتی لاهیجان که از شهرک‌های نمونه کشور است دارای چه وضعیتی است؟
موقعیت شهرک صنعتی لاهیجان با توجه به ظرفیت منطقه برای سرمایه‌گذاری و جغرافیای منطقه در عرصه صنایع غذایی از بهترین موقعیت‌ها است که نشان (برند) خود را به لحاظ خدمات زیربنایی و نگهداری و هم به لحاظ واحدهای صنعتی پویا حفظ کرده است. و حتی واحدهای مستقر در شهرک به لحاظ مالی، اقتصادی و تجاری جزو واحدهایی هستند که در عرصه صنایع غذایی در شرایط اقتصادی حاضر اشتغال خود را حفظ کردند و از لحاظ فناوری نیز بسیار مدرن هستند.
شهرک صنعتی لوشان به لحاظ اقلیم دارای چه جایگاهی است؟
واحدهای مستقر در لوشان واحدهای فعال اما نیازمند هستند و توجه بیشتر به واحدهای مستقر در شهرک صنعتی لوشان برای احیا و یا پیداکردن سرمایه‌گذار جدید است. این شهرک دارای ۲۰۰ هکتار مساحت است که یکصد هکتار آن صنعتی است و مابقی به دلیل عوارض طبیعی منطقه، حریم خط لوله گاز، در مسیر سیل و یا حریم ۲۳۰ و ۶۳/۲۰ برق منطقه‌ای است. درحال‌حاضر خدمات زیربنایی آماده است اما در بخشی از شهرک‌ها خط انتقال لوله گاز از وسط شهرک می‌گذرد که با پیگیری استاندار، شرکت گاز موظف شد از طریق بخشی از اعتبارات داخلی به تغییر لوله گاز اقدام کند.
تولیدکنندگان در شهرک‌های صنعتی از چه مشوق‌هایی برخوردار می‌شوند؟
واحدهای صنعتی در مناطق غیربرخوردار در شعاع بالاتر از ۳۰ کیلومتر از مرکز استان به میزان ۸۰درصد از معافیت مالیاتی ۴ ساله برخوردارند اما در شهرستان شفت که از نقاط محروم استان است صنعتگران به مدت ۱۰سال از معافیت مالیاتی برخوردارند. همچنین برای استمهال بدهی واحدها، شرایطی را از محل حقوق انتفاع با لحاظ مشوق‌ها در نظر می‌گیریم که هر ساله این اقدام در نواحی صنعتی محروم موجب ترغیب آنها به سرمایه‌گذاری می‌شود.
با توجه به ظرفیت شهرستان آستارا در بخش تجاری، ایجاد موقعیت صنعتی در این شهرستان چگونه است؟
آستارا دارای ۲۲ هکتار اراضی صنعتی است اما تلاش داریم تا از محل اراضی ملی عرصه جدیدی برای شهرک صنعتی جدید تعریف کنیم. در منطقه اسالم که صنایع پالت‌سازی فعالیت دارند، عرصه شناسایی شده تا شهرک صنعتی تخصصی پالت‌سازی ایجاد شود. واحدهای صنعتی این شهرستان برای صادرات فعالیت چشمگیری در بسته‌بندی و دسته‌بندی میوه و سردخانه داشته و متقاضی متعددی برای سرمایه‌گذاری دارد.
چه تسهیلاتی به واحدهای متقاضی ارائه می‌شود؟
سازمان صنایع کوچک و شهرک‌های صنعتی ایران سیاست‌های حمایتی را در بخش حمایت از بنگاه‌های کوچک اقتصادی به همراه دارد که در زمینه حمایت‌های مالی به واحدهای صنعتی تسهیلات متفاوت از جمله سرمایه در گردش، نوسازی و تجدید ساختار صنایع و ایجاد و تکمیل واحدهای صنعتی از طریق بانک‌های عامل از جمله صنعت، معدن و... پرداخت می‌شود. همچنین در مرحله اول اعطای یارانه در نظر گرفته شده یک‌میلیارد و ۳۰۰ میلیون تومان پرداخت شده که به ازای هر واحد با پرداخت مبالغ یکصد تا ۲۵۰ میلیون تومان مشکل آنان حل می‌شود چرا که ما صنایع بزرگ نداریم.
در برگزاری نمایشگاه‌ها و تورهای صنعتی چه اقداماتی انجام شده است؟
در مهرماه امسال همزمان با هفته استاندارد نمایشگاه مشترک شرکت شهرک‌های صنعتی و اداره کل استاندارد گیلان، با حضور ۹۰ شرکت تولیدی گیلان در محل شرکت نمایشگاه‌های دائمی استان برپا شد.
وضعیت خوشه‌های صنعتی در گیلان به کجا رسید؟
در بخش‌های شالیکوبی، زیتون و چای در استان خوشه‌هایی شکل گرفته که برای واحدهای صنعتی عضو خوشه در ارتقای کیفیت، بسته‌بندی و بازاریابی موثر بوده است. البته کارهای پژوهشی در بهبود فرآیند، ایجاد آزمایشگاه‌های مرکزی و همچنین تعامل واحدها با یکدیگر در انتقال تجربه بسیار تاثیرگذار است. ضمن آنکه خوشه کلوچه نیز در حال مطالعه است.
حمایت‌های مسئولان استان در حوزه صنعت چگونه است؟
استاندار گیلان حساسیت ویژه‌ای در بهبود فضای کسب و کار و تولید دارد اما اکنون برخی شهرک‌ها برای گسترش فعالیت نیازمند حمایت‌های استانداری هستند این درحالی است که ارتباط و تعامل فی‌مابین شرکت شهرک‌ها با سازمان صنعت، معدن و تجارت استان گیلان و دستگاه‌های مرتبط با صنعت موجب شده تا بخش صنعت استان در شرایط فعلی با کمترین مشکلات و بوروکراسی اداری روبه‌رو باشد.


چاپ