برنامه‌های WTO برای تسهیل تجارت بین‌الملل

این امر اقتصاد جهانی را نیز تحت‌الشعاع قرار داده است. مزایای اقتصاد جهانی حتی با وجود وضعیت‌های مختلف توسعه اقتصادی در کشورهای مختلف، به دلیل فناوری در محصولات در سراسر دنیا قابل دسترسی است. این امر کشورها را قادر می‌سازد به طور خاص در تجارت تخصص داشته باشند و از بازارهای جهانی مشارکت و بهره‌مند شوند، در نتیجه می‌توانند در استفاده از منابع، نیروی کار یا هر مزیت تولیدی دیگر بهره‌مند شوند.

جهانی‌سازی همچنین باعث ایجاد شرکت‌های چندملیتی شده که در سطح جهان فعالیت می‌کنند و می‌توانند از راه‌اندازی تولید ارزان‌تر، به‌عنوان اهرمی استفاده کنند و کالاهای خود را در کشورهای موجود و در بازار آنها عرضه کنند. وقتی کشورها بازارهای داخلی و صنایع داخلی دارند، نمی‌توان آنها را بدون کنترل نظارتی، در بازار جهانی باز گذاشت. صنایع داخلی باید برای مقابله با رقابت محافظت و حمایت شوند. برای اطمینان از عدم دامپینگ، بازارها باید تنظیم شوند.

علاوه‌بر این، کشورها باید مراقب کاهش منابع طبیعی خود باشند و جنبه‌های قیمت‌گذاری و مالی تجارت بین‌المللی مربوط به کشورشان را کنترل کنند. همه کشورها از طریق قوانین تجارت، تعرفه‌ها و مالیات که عوارض واردات و صادرات نامیده می‌شوند، بر تجارت بین‌الملل به نوعی نظارت دارند. این اهداف باعث می‌شود اقدامات تجاری ایمن، منصفانه و با‌اخلاق‌تر باشد. تعرفه‌ها تحت تاثیر چشم‌اندازهای سیاسی و اقتصادی و مالی دولت‌ها و همچنین روابط دو‌جانبه کشور‌ی با کشور شریک دیگر قرار دارد.

سازمان تجارت جهانی WTO در تلاش است تا بازارهای جهانی را به‌راحتی در دسترس همگان قرار دهد، همچنین تا امروز تلاش کرده با همه کشورهای عضو مذاکره کند. به‌عنوان نمونه، اروگوئه موفق شد تعهداتی را از کشورها برای کاهش تعرفه‌ها و رساندن آنها به سطح پایه که در کشورهای عضو به صورت استاندارد باقی مانده است، ایجاد کند، در‌حالی‌که این فرآیند دوحه DOHA پیرامون دسترسی به بازار کشاورزی و تعرفه‌های حاصل از آن بوده است.

انواع حقوق گمرکی

همه کشورها برنامه تعرفه‌ها را سالانه حفظ و منتشر می‌کنند. این موارد در سازمان تجارت جهانی و به طور کلی مطابق با تعرفه‌های جامعه بین‌المللی ثبت می‌شوند. نرخ عوارض تحت تعرفه منتشر شده را نرخ‌های محدود یا حقوق گمرکی اساسی می‌نامند. قیمت‌های اعمال‌شده، قیمت موثر عوارض گمرک در دوره یا زمان خاص واردات است. به طور کلی روند این‌گونه است که قیمت‌های اعمال‌شده را مطابق با برنامه تدوین یافته یا پایین‌تر از برنامه آن نگه دارند. کشورها معمولا بیشتر از برنامه مقرره، تعرفه دریافت نمی‌کنند.

کاربرد عوارض

 عوارض گمرکی به‌عنوان یک درصد تعیین‌شده در برابر ارزش محموله تعیین می‌شود. این مقدار درصد اطمینان می‌دهد با نوسان قیمت‌ها در بازار بین‌المللی، مولفه عوارض به طور خودکار تنظیم می‌شود. علاوه‌بر عوارض گمرکی پایه، عوارض اضافی از نظر ارزش ثابت به ازای هر تن یا مقدار واحد بعنوان عوارض خاص نیز برای اهداف مختلفی اعمال می‌شود که برای کنترل و ایجاد تعادل در واردات یا صادرات یا در برخی مواقع برای افزایش درآمد و سایر موارد دیگر، با اهداف مربوط به موقعیت‌های بین‌المللی و همچنین ملی کاربرد دارند.

دولت‌ها عوارض خاص و موقت را به‌عنوان درصدی بیش از بخشی از عوارض مشتری با هدف خاص و برای مدت‌زمان مشخص اخذ می‌کنند. این امر همچنین می‌تواند فقط در دسته‌های خاص قابل اجرا باشد. در این میان تعرفه‌ها می‌توانند بر‌اساس درآمدزایی، چشم‌انداز منع یا حمایتی و حتی سیاست نظارتی مقامات در وضعیت اقدام متقابل یا براساس پیمان تجاری دو‌جانبه یا خاص با سایر کشورها باشد.

کلیه عوارض وارداتی و همچنین صادراتی توسط مقامات گمرکی از طریق شعبه‌های مستقر در هر بندر ورودی کشور ارزیابی و جمع‌آوری می‌شود. بنابراین نظارت دولت‌ها با این هدف در امر صادرات و واردات در قالب اخذ تعرفه‌های گمرگ سیاست‌گذاری می‌شود که بی‌شک امری تاثیر‌گذار بر روند تجارت بین‌المللی خواهد بود. در نتیجه سیاست‌گذاری صحیح در این زمینه می‌تواند به اعتبار بیشتر بین‌المللی واردات و صادرات بینجامد.

اسماعیل شاهسوندی - کارشناس تجارت بین‌الملل


چاپ