منافع ملی و راهبردهای تعامل تجاری با جهان

آنچه در این مقال باید به آن نگریست، ضرورت توجه به ارتباطات، تعاملات، مناسبات، معاملات و برقراری معادلات با جهان است که در فرآیند توسعه هر کشور و بنا بر مقتضیات و شرایط داخلی و شناخت محیط خارجی و تحت تاثیر منافع ملی و سیاست‌های راهبردی کشورها شکل و قوام و دوام می‌یابد. منافع ملی واژه کلیدی است که با سیاست خارجی و روابط بین‌الملل عجین است. صرف‌نظر از عقاید و نظرهای مختلفی که در این باره وجود دارد، می‌توان گفت مقامات عالی هر کشوری تعیین‌کننده منافع ملی آن کشور هستند، زیرا منافع ملی، مسئله‌ای سیاسی و امنیتی است که تمام حوزه‌های یک حاکمیت را مانند چتری پوشش می‌دهد و نظر نهایی را در این باب، مقامات سیاسی تایید، تصویب و اجرا می‌کنند. در کشور ما به‌خاطر وجود نظام سیاسی خاص مبتنی بر آموزه‌های دینی و اخلاقی، منافع دینی با منافع ملی پیوندی تنگاتنگ دارند و نمی‌توان این دو را از هم تفکیک کرد. ساختار حکومتی ایران، یک ساختار مبتنی بر نظام‌های موجود دموکراسی یا مردم‌سالاری و در عین حال مبتنی بر مکتب دینی است؛ بنابراین محور تعاملات سیاسی، اقتصادی و در مجموع مولفه‌های قدرت آن بر همین بنیان‌ها استوار است.

از نقاط قوت این کشور مى‌توان به جمعیت ۸۵ میلیونی، نیروی جوان ۱۵ تا ۲۹ سال تا ۲۵ درصد کل جمعیت و همسایگى با ۱۵ کشور در مرزهاى خاکى و آبى اشاره داشت. این کشور دومین دارنده ذخایر نفت خام در جهان پس از عربستان سعودى و دومین دارنده ذخایر گاز جهان پس از فدراسیون روسیه است. این کشور مساحتی بیش از یک میلیون و ۶۰۰ هزار کیلومتر مربع و ۲۷۰۰کیلومتر مرز آبی و در کریدور ارتباطی شرق به غرب قرار دارد، دارای ۳ حوزه دریایی خلیج‌فارس، عمان و خزر است. همچنین دارای مرزهای گسترده آبی است که یک‌سوم مرزهای کشور را شامل می‌شود. جمهوری اسلامی ایران دارای ۱۵کشور همسایه است که با ۳ کشور افغانستان، ترکیه و ارمنستان دارای مرز زمینی و ۸ کشور امارات متحده عربی، عمان، قطر، عربستان، بحرین، کویت، روسیه و قزاقستان، دارای مرز دریایی است.

همچنین جمهوری اسلامی ایران با ۴ همسایه پاکستان، ترکمنستان، جمهوری آذربایجان و عراق همزمان دارای مرز دریایی و زمینی است. بیش از ۹۰ درصد صادرات و واردات کشور و ۱۰۰ درصد صادرات نفتی از طریق بنادر انجام می‌شود؛ بنابراین بهره‌‌گیری از ظرفیت‌های موجود در سواحل و نواحی دریایی به‌ویژه مکران که مشرف بر شمال اقیانوس هند است، این امکان را فراهم می‌کند که عموم مردم از فرصت‌ها و مزیت‌های اقتصادی بهره‌مند شوند. کشور چهارفصل و دارای تنوع آب و هوایی، دارای امکانات و مزیت‌های متعدد معدنی، نیروی تحصیلکرده، شرکت‌های دانش‌بنیان و... است. استمرار سیاست‌ها و راهبردهای زیر از ضرورت‌های برقراری تعامل با سایر کشورها ضمن احترام به منافع ملی خواهد بود.

۱- شناسایی و بهره‌برداری مناسب از قابلیت‌ها و توانمندی‌های فیزیکی و غیرفیزیکی موجود در کشور و شناخت اولویت‌ها و مزیت‌های داخلی
۲- تداوم سیاست مناقشه‌زدایی، اعتماد‌سازی و بهبود چهره و پرستیژ ایران در منطقه و جهان در چارچوب رعایت منافع ملی
۳- برقراری روابط حسنه با کشورهای همسایه
۴- توسعه مناسبات هدفمند با چین و روسیه و اتحادیه اروپا در راستای تامین فناوری‌های موردنیاز
۵- افزایش تولیدات صنعتی و کشاورزی و توسعه صادرات غیرنفتی و حصول خوداتکایی و تحقق استراتژی اقتصاد مقاومتی به‌ویژه در کالاهای اساسی و استراتژیک
۶- توجه به تولید و صادرات خدمات فنی و مهندسی به‌ویژه برای کشورهای در حال توسعه
۷- گسترش مناسبات علمی، پژوهشی و تحقیقاتی و بهره‌مندی از ظرفیت‌های موجود داخلی و تعامل با مراکز و منابع جهانی
۸- تاکید بر اصلاح قوانین و مقررات و بهبود فضای کسب‌وکار به‌عنوان بستر و پلتفرم موردنیاز تعامل تجاری، اقتصادی با جهان
۹- حضور فعال و تاثیر‌گذار در مجامع و محافل، سازمان‌ها و نهادهای بین‌المللی، کنوانسیون‌ها و اجلاس‌های منطقه‌ای و جهانی
۱۰- نقش‌آفرینی بیش از پیش سفارتخانه‌های ایران در خارج از کشور، به‌ویژه در حوزه بازرگانی و اقتصادی
۱۱- ایجاد زیرساخت‌های پیشرفته فناوری اطلاعات و ارتباطات برای توان‌افزایی ارتباط با نظام‌ها و سیستم‌های کشورهای پیشرفته و استقرار کامل دولت الکترونیک
۱۲- توجه به «اقتصاد دریامحور» در راستای توسعه صنایع شیلاتی، حمل‌ونقل دریایی، انرژی‌های تجدیدپذیر، امور دفاعی، گردشگری، ساخت تجهیزات و...


مقتدا روانبخش - کارشناس اقتصاد


چاپ