فرآوری گیاهان دارویی، صنعت مغفول مانده در کردستان

صبا رضایی - گروه استان‌ها: گیاهان دارویی ظرفیت بالقوه استان کردستان برای ایجاد ارزش‌افزوده است. با گسترش صنایع تبدیلی این محصولات می‌توان سود حاصل از این محصولات را چند برابر کرده و ایجاد اشتغال کرد.

 

استان کردستان یکی از استان‌های حاصلخیز برای رشد گیاهان دارویی است. در این استان به جهت چند اقلیمه بودن ۲۰۰ گونه از انواع مختلف گیاهان دارویی به‌صورت خودرو پرورش می‌یابند. حدود ۱۰۰ هکتار از اراضی کشاورزی استان کردستان نیز در گرو کشت گیاهان دارویی است. با وجود محصولات فراوانی که می‌توان از فرآوری گیاهان دارویی تولید کرد اما این استان تنها ۴ واحد صنایع تبدیلی در حوزه فرآوری گیاهان دارویی را داراست. به نظر می‌رسد این ظرفیت مناسب سوددهی و اشتغالزایی در استان کردستان مغفول مانده است.
به گفته کارشناسان، به تازگی مردم ایران به استفاده از داروهای گیاهی گرایش پیدا کرده‌اند که مورد تایید بسیاری از پزشکان بوده و به بیماران خود استفاده از داروهای گیاهی را تجویز می‌کنند.
در این زمینه وریا ساعدی‌نیا، مدیرعامل شرکت داروسازی رایا آتیس آریا به صمت می‌گوید: شرکت ما از سال ۸۸ آغاز به کار کرد. فعالیت ما تولید دارو از گیاهان دارویی بوده و داروهای صنعتی گیاهی مانند قرص و شربت را از گیاهان دارویی تولید می‌کنیم. همچنین مکمل‌های دارویی گیاهی را از گیاهان دارویی تولید می‌کنیم که این محصولات در سراسر کشور و خارج از کشور به فروش می‌رسند. این مکمل‌ها و داروهای تولید شده در شرکت ما در داروخانه‌ها قابل تهیه بوده و مصرف آنها از سوی پزشکان تجویز می‌شود. داروهای تولید شده توسط شرکت ما کاملا طبیعی بوده و هیچ گونه مواد افزودنی در ساخت آنها به کار نمی‌رود. قصد داریم در آینده به تولید قرص و پماد بپردازیم و درحال‌حاضر مجوز تولید چند نوع قرص گیاهی از سوی شرکت ما صادر شده است.

او می‌افزاید: ما برای تولید محصولات خود از ۸۰ گونه گیاهان دارویی استفاده می‌کنیم. بیشتر گیاهانی که مصرف می‌کنیم به‌دست کشاورزان پرورش می‌یابند. به‌طور معمول این گیاهان را از کشاورزان خریداری کرده و مرکزی برای پرورش گیاهان مورد نیاز خود نداریم اما پانسیونی برای تهیه نمونه محصولات کشاورزی و دارویی داریم که تمام فعالیت‌های تحقیقی و پژوهشی خود را در آنجا انجام می‌دهیم و قصد داریم در آینده به پرورش گیاهان دارویی مورد نیاز خود نیز بپردازیم. برخی از گیاهانی که ما استفاده می‌کنیم کرفس، شوید، سنا، دارچین، رزماری و بابونه هستند. ساعدی‌نیا عنوان می‌کند: محصولات تولیدی شرکت ما بیش از ۱۸ نوع بوده که این تعداد تا پایان سال با توجه به راه‌اندازی خطوط تولیدی جدید به ۲۰۰ داروی مختلف افزایش می‌یابد. سالانه حدود ۱۰۰ تن از گیاهان دارویی مختلف استفاده می‌کنیم.

 

بیشتر گیاهان دارویی خام‌فروشی می‌شوند
به گفته کارشناسان استان کردستان بیشتر گیاهان دارویی خام‌فروشی می‌شوند. محمد مرادی، کارشناس مسئول باغبانی جهادکشاوزی استان کردستان به صمت می‌گوید: در استان کردستان سالانه در حدود ۱۰۰ هکتار از اراضی این استان گیاهان دارویی کشت می‌شود و حدود ۲۰۰ گونه گیاه دارویی به طور خودرو در این استان پرورش می‌یابد که از میزان این گیاهان آمار دقیقی در دست نیست. گیاهان دارویی خودرو به طور معمول در مراتع رشد می‌کنند. او می‌افزاید: بیشتر این گیاهان پس از برداشت به صورت سنتی خشک شده و به‌صورت خام به استان‌های دیگر ارسال می‌شوند. درحال‌حاضر تنها چند واحد صنایع تبدیلی و فرآوری گیاهان دارویی در استان کردستان موجود بوده که یکی از آنها کارخانه عرقیات گیاهی در کردستان است که سالانه حدود ۶۵ تن تولید دارد. واحد بعدی یک واحد تولیدکننده مکمل‌های گیاهی بوده که محصولات خود را صادر می‌کند. دیگری یک واحد سقزسازی بوده که آدامس طبیعی تولید کرده و بخشی از محصولات خود را نیز صادر می‌کند. این واحد سقز را با روش‌های سنتی بهره‌برداری کرده و در کارخانه تبدیل به آدامس می‌کند. مرادی عنوان می‌کند: سالانه حدود ۶۰ تن از گیاهان دارویی به استان‌های دیگر ارسال می‌شوند. برخی اشخاص سودجو به صورت قاچاق گیاهان خودرو را از مراتع جمع‌آوری کرده و به صورت سنتی فرآوری می‌کنند.

برای رفع موانع موجود در حوزه گیاهان دارویی استان کردستان جلسات متعددی برای توسعه کشت گیاهان دارویی و حفاظت از مراتعی که گیاهان خودرو در آنها رشد می‌کنند با اداره منابع طبیعی در این استان تشکیل دادیم. منابع طبیعی نیز اقدام به ایجاد چند تعاونی بهره‌برداری مراتع در برخی روستاها کرده و کلاس‌های آموزشی به منظور برداشت درست و اصولی گیاهان دارویی برگزار کرده است. به گفته او کشت زراعی این گیاهان هزینه‌بر بوده و دولت از کشاورزان گیاهان دارویی حمایت نمی‌کند درحالی که با ارائه تسهیلات کم‌بهره می‌تواند به رونق کشت این گیاهان کمک کند. در سراسر دنیا مردم به داروهایی گرایش یافته‌اند که مرجع گیاهی دارند. در کشور ما نیز مردم تمایل بیشتری به داروهای گیاهی دارند تا داروهای شیمیایی!

 

تنها ۴ واحد فرآوری گیاهان دارویی
کارشناسان معتقدند که گسترش واحدهای فرآوری لازمه توسعه صنعتی استان حاصلخیزی مانند کردستان است.
بهنام پاک‌ضمیر، کارشناس گیاهان دارویی و صنایع تبدیلی در استان کردستان نیز به صمت می‌گوید: مجوز صنایع تبدیلی در حوزه محصولات کشاورزی و گیاهان دارویی از سوی دو سازمان صادر می‌شود؛ سازمان صنعت، معدن و تجارت استان کردستان و اداره جهادکشاورزی این استان. درحال‌حاضر حدود ۴ واحد در حوزه صنایع تبدیلی گیاهان دارویی در استان کردستان فعال هستند. یک واحد در حوزه تولید مکمل‌های گیاهی و غذایی، یک واحد در زمینه عرقیات و گیاهان دارویی، یک واحد در حوزه خشک کردن گیاهان دارویی و واحد دیگر نیز در زمینه خوشبوکننده‌های گیاهی فعالیت می‌کند.
این واحدها با مجوز رسمی از سوی دو سازمان یاد شده در حال تولید و فعالیت در حوزه فرآوری گیاهان دارویی هستند. او می‌افزاید: سایر واحدها بدون مجوز و به صورت سنتی فعالیت می‌کنند که به خشک کردن، تولید دارو و عرقیات گیاهی می‌پردازند. برخی افراد نیز به تولید گیاهان دارویی پرداخته و پس از برداشت آنها را به واحدهای فرآوری در دیگر استان‌ها ارسال می‌کنند. در استان کردستان تنوع گیاهان دارویی فراوان است که هر گونه از گیاهان دارویی نیاز به شرایط خاصی برای پرورش یافتن دارد چراکه ماده موثر هر کدام از گیاهان دارویی در شرایط اقلیمی خاص مانند دما، ارتفاع و رطوبت متفاوت است.


چاپ