پزشکی با تاملی زنانه

بعد از دانشگاه زنان پزشک نیز به نسبت تخصص‌هایشان در جامعه مشغول به کار شده‌اند هرچند برای اعزام شدن به مناطق محروم پروایی ندارند اما به امنیت و امکانات نیازمندند. تامین امنیت حتی در مناطق پایین و بالای شهر برای پزشکان زن دغدغه‌ای مسئله‌ساز است تا آنجا که آنها که ملزم هستند برای اجرای تعهد خود ۱۲ سال به مناطق محروم و دور افتاده اعزام شوند از بیم دوری و نبود امنیت پا پس کشیده‌اند.
چند سال پیش مجلس شورای اسلامی تصویب کرد تا آن دست از دانشجویانی که با نمره پایین در رشته‌های پزشکی و تخصص‌های وابسته به خرج دولت پذیرفته می‌شوند متعهد شوند تا در ازای آن ۱۲ سال در نقاط دورافتاده و مورد نیاز به خدمت دولت درآیند. اما حالا در کنار بسیاری مشکلات، پزشکان زن به تعداد کمتری جذب مراکز درمانی می‌شوند. ایرج خسرونیا، رئیس جامعه متخصصان داخلی در گفت‌وگو با خبرنگار صمت نیز مدعی همین اتفاق است: هرچند در دانشگاه‌ها خانم‌ها برابر با آقایان شرکت می‌کنند و حتی در برخی رشته‌های پزشکی تعداد خانم‌ها بیشتر می‌شود اما در زمان حضور در محل کار تعداد آنها کاهش می‌یابد. به این دلیل که بسیاری باید برای گذراندن طرح‌های ضمن خدمت خود به مناطق دور بروند و ازآنجاکه بانوان بعد از ازدواج تابع آقایان هستند، باید در کنار خانواده باشند یا خانواده نمی‌خواهند که آنها را دور از خود ببینند.
به گفته او در حال حاضر در رشته‌های پزشکی تعداد خانم‌ها به نسبت آقایان ۴۰ به ۶۰ درصد است اما در محل کار یا حضور در مناطق محروم تعدادشان بسیار کمتر از آنچه که در مراکز دانشگاهی بوده، است.
پیش‌ازاین نیز سید امیرمحسن ضیایی، معاون وزیر بهداشت اعلام کرده بود که دختران درصحنه رقابتی کنکور در حال حاضر نیز بیشترین قبولی را در پزشکی عمومی دارند.
به گفته خسرونیا اما خانم‌ها ترجیح می‌دهند در شهرهای خود یا در مراکز استانی کار کنند. درحالی‌که با توجه به نیاز سراسر کشور به حضور پزشکان عمومی و متخصص با کمبود پزشک برای خدمت در مناطق محروم مواجه هستیم. پیشنهاد ما به وزارت بهداشت این است که افراد را در محل‌های بومی خود به‌کار بگیرد و به‌نوعی پزشک در شهر محل زندگی پدر و مادر و خانواده‌اش مشغول به کار شود چراکه مسلما کسی که در تهران درس خوانده قبول نمی‌کند که در زاهدان، بندرعباس یا کردستان مشغول به کار شود. بنابراین پیشنهاد ما این است که در تمام رشته‌ها به‌خصوص رشته زنان و زایمان که بیشتر زنان از آن فارغ‌التحصیل می‌شوند نیروهای بومی استخدام شوند تا این کمبود پزشک در مناطق دورافتاده جبران شود.

 

آنها باید ۱۲ سال دور شوند
۲ ماه از تجمع ۳۰۰ نفری متخصصان زن مقابل وزارت بهداشت می‌گذرد این ۳۰۰ پزشک متخصص زن در اعتراض به طرح خدمت در مناطق محروم به مدت ۱۲ سال، مقابل ساختمان وزارت بهداشت تجمع کرده بودند تا بگویند که برای اعزام به مناطق محروم آماده نیستند اما معاون آموزشی وزیر بهداشت همان زمان اعلام کرد که اعتراض آنان موجه نیست زیرا آنان تعهد داده و از سهمیه استفاده کرده‌اند.
شهلا میرگلوبیات، عضو کمیسیون بهداشت نیز در گفت‌وگو با گروه آینه صمت اعلام کرد که وقتی این افراد در رشته‌های پزشکی به‌خصوص در دوره‌های تخصصی که افراد نخبه می‌توانند به‌راحتی قبول شوند پذیرفته شدند از آنها تعهد گرفته شد تا براساس نیاز در مناطق محروم به مدت ۱۲ سال خدمت کنند. به گفته او این تعهد از کسانی گرفته می‌شود که با نمره‌ای پایین‌تر از حد لازم در دوره‌های تخصص یا عمومی پذیرش شده‌اند «درواقع تعهد برای خدمت ۱۲ سال به‌نوعی سهمیه آنها محسوب می‌شود تا در پایان تحصیل وزارت بهداشت بتواند از آنها در مناطق محروم استفاده کند در غیر این صورت حقوق افرادی که نمره بالاتر از آنها دارند و دوست ندارند این دوره را بگذرانند ضایع شده است اما متاسفانه دیده می‌شود افرادی که در ابتدا قبول کرده‌اند که این تعهد را انجام بدهند و در رشته موردنظر تحصیل کرده‌اند حاضر به انجام این تعهد نیستند.»
میرگلو بیات توضیح می‌دهد که این طرح درواقع طرحی از سوی نمایندگان مجلس بود که به مجلس آمد و رای نمایندگان را هم گرفت. «من با چند نفر از دوستان مخالف تصویب این قانون بودیم و حالا می‌بینیم که این طرح شکست خورده است. چراکه پزشکانی که حاضر نیستند به مناطق مورد تعهد خود بروند با پارتی‌بازی می‌روند شروع به کار می‌کنند.»

 

زنان در برخورد با تضادهای فرهنگی
پیش‌ازاین پزشکان عمومی سراسر کشور هم از اعزام به مناطق محروم برای شروع به کار پزشک خانواده استقبالی از خود نشان نداده بودند و متعاقب آن پزشکان زن هم از چنین موضوعی خشنود نبودند. اما الهام سپندارند، یک متخصص پوست و مو در گفت‌وگو با گروه آینه درباره محدودیت‌های شغلی حتی در رشته‌ای که نخبگان علمی کشور از آن به پست‌های تخصصی می‌رسند، می‌گوید که اگرچه زنان در این حرفه کمتر دچار تبعیض و نابرابری می‌شوند اما با برخی مسائل روبه‌رو می‌شوند که در مناطق محروم و فقیرنشین بیشتر نمود دارد.
به گفته او پزشکان به دلیل سختی‌هایی که در آزمون‌های دانشگاهی می‌گذرانند نشان داده‌اند که از هوش طبیعی بالاتری برخوردار هستند. چراکه پزشکان دوره تحصیلی سختی را می‌گذرانند.۷سال دوره عمومی که همراه با کار در بیمارستان است و به همراه کشیک شب. بنابراین پزشکان در طول دوره تحصیل با سختی‌ها و مرارت کار آشنا می‌شوند. به گفته این پزشک زن اما در حالت کلی باید گفت در این رشته زنان نسبت به همکاران مرد خود کمبود کمتری احساس می‌کنند. اما وقتی حرف از مناطق محروم به میان می‌آید باید گفت که مثلا در استان خراسان‌رضوی در منطقه‌ای نظیر کلات اگرچه با وجود محدودیت‌های زیاد زنان در آن کار کرده‌اند اما همیشه مشکلاتی برای حضور زنان در این منطقه هست. تجربه خود من از کار کردن در نقاط محروم پایین‌شهر در مشهد هم نشان می‌دهد که زنان دارای محدودیت‌هایی در این مناطق هستند. مثلا فرق زیادی بین شرایطی که یک پزشک زن که در اورژانس بیمارستان کار می‌کند با یک مرد است. مثلا من در آن دوران همیشه مضطرب بودم که در مواجه با همراه بیمار مشکلی برایم پیش نیاید یا حمله‌ای صورت نگیرد چراکه در همین زمینه هم عکس‌العمل دفاعی من در مقابله با یک مرد ضعیف‌تر است و همین موضوع بر تمرکز روی کار تاثیر می‌گذارد. او به مشکلات فرهنگی مردم در این زمینه نیز اشاره می‌کند: «در مناطق پایین شهر شما با فرهنگ خاصی از مردم روبه‌رو هستید که هنوز با حضور زنان در برخی مشاغل مشکل دارند یا برخی افراد هستند که پزشکان مرد را به زن ترجیح می‌دهند و مثلا به‌نوعی معتقد هستند که کار یک پزشک مرد از من می‌تواند بهتر باشد. همین مسائل باعث می‌شود که مثلا اگر قرار باشد من در منطقه پایین‌شهر مطب داشته باشم همیشه برای رفت‌وآمد یا تا دیروقت کار کردن در محل کارم استرس و نگرانی داشته باشم.»
حالا اما زنان کلاه بر سر می‌گذارند تا در دورافتاده‌ترین معدن‌ها کار کنند، در کوچک‌ترین شهرهای مرزی فرماندار شوند و در محروم‌ترین روستاها بهیار، پرستار و پزشک شوند، اما عادلانه.


چاپ