دست تولید، به پول ارزان می‌رسد

یکی از مشکلات اصلی پیش‌روی تولیدکنندگان بحث تامین مالی ارزان‌قیمت و دستیابی به آن در حداقل زمان ممکن است. بازار سرمایه علاوه بر فراهم کردن و تسهیل فرآیند تامین مالی بنگاه‌های اقتصادی بخش خصوصی، بهترین محل برای افزایش توان بخش خصوصی از بُعد اجرای پروژه‌هاست.
بااین‌وجود نگاهی به آمارها نشان می‌دهد که به‌دلیل گستردگی سازوکار سیستم بانکی در کشور و آشنا نبودن فعالان اقتصادی با فرآیند تامین مالی از کانال بازار سرمایه، بانک‌ها نقش عمده و قابل اعتنایی در تامین مالی برعهده دارند و بازار سرمایه بخش کم و غیرقابل اتکایی از تامین مالی را در کلیت اقتصاد کشور بر دوش می‌کشد. این در حالی است که براساس نوع فراهم‌سازی تامین مالی که در سیستم بانک و بازار سرمایه تعریف شده است، تامین مالی از سوی بازار سرمایه با هزینه‌های کمتری نسبت به بانک‌ها انجام می‌شود. البته این واقعیت هم وجود دارد که بازار سرمایه در مقابل کل سیستم بانکی به‌دلیل قدمت و گستردگی و حمایت‌های دولتی و غیردولتی ارزش و اعتبار متفاوتی دارد اما باید به این مسئله بسیار مهم و اساسی نیز اشاره کنیم که شفافیت، سهولت و تنوع صنایع در بازار سرمایه که توانسته است بنگاه‌های بزرگ اقتصادی کشور را در اختیار داشته باشد به‌روشنی می‌تواند انگیزه‌های بیشتری را برای تامین مالی به تصمیم‌گیرندگان بزرگ اقتصادی که به‌دنبال حل‌وفصل مشکل جذب نقدینگی هستند ایجاد کند.

توسعه ابزارهای تامین مالی
در همین رابطه، علی صالح‌آبادی، رییس سازمان بورس و اوراق بهادار نیز بارها به لزوم افزایش سهم بازار سرمایه در فرآیند تامین مالی تاکید کرده است. وی به تازگی نیز به راه‌اندازی ابزارهای مالی جدید اشاره کرد و گفت: راه‌اندازی نهادهای مالی همچون صندوق سرمایه‌گذاری زیرساخت با هدف تامین مالی طرح‌های زیربنایی از طریق فروش واحدهای این صندوق به مردم از دیگر راهکارهای پیش‌روی دولت برای تامین مالی ازطریق بازار سرمایه است.
صالح‌آبادی معتقد است زمانی‌که موضوع افزایش سهم بازار سرمایه در تامین مالی مطرح می‌شود، باید به همان اندازه که عوامل درونی بازار سرمایه یعنی وجود قوانین و مقررات لازم، طراحی ابزارها و نهادهای مالی جدید، توسعه زیرساخت‌های نرم‌افزاری و سخت‌افزاری یا فرهنگ‌سازی برای سرمایه‌گذاران و سرمایه‌پذیران مدنظر قرار می‌گیرد، عوامل بیرونی به‌ویژه لزوم هماهنگی و همراهی دستگاه‌های ذی‌ربط نیز مورد توجه باشد.
وی تاکید می‌کند: اگر تمامی شرایط لازم برای تامین مالی ازطریق بازار سرمایه فراهم باشد، اما دستگاه‌های ذی‌ربط آگاهی یا اراده کافی برای بهره‌گیری از پتانسیل‌های بازار سرمایه در تامین مالی را نداشته باشند، اتفاق چشمگیری رخ نخواهد داد.

۲ راهکار تامین مالی دربورس
علی صحرایی، معاون شرکت بورس نیز درخصوص راهکارهای افزایش سهم بازار سرمایه در فرآیند تامین مالی تولید معتقد است برای بهبود فرآیند تامین مالی، روش‌های مختلفی پیش‌روی بازار سرمایه و سرمایه‌گذاران قرار دارد.
این مقام مسئول در بورس تهران افزایش سرمایه را یکی از این راهکارها دانست و گفت: انتشار اوراق بدهی یکی دیگر از راهکارهای متعارف تامین مالی در بازار سرمایه است. وی معتقد است: اوراق بدهی در کشور قابلیت تامین مالی دارد و با تنوع‌بخشی این اوراق انتظارات طیف‌های مختلف سرمایه‌گذاران تامین خواهد شد. فاضلیان، مدیرعامل شرکت تامین سرمایه امید نیز در این رابطه به تفاوت تامین مالی از طریق بانک‌ها و بازار سرمایه اشاره کرد و به خبرنگار صمت گفت: اصولا تامین مالی در سطح کلان از طریق بازار سرمایه رخ می‌دهد و در سطوح خرد و متوسط از طریق شبکه بانکی اتفاق می‌افتد، بنابراین فرآیندی که در تامین مالی از طریق بازار سرمایه طی می‌شود، دارای بوروکراسی بیشتری است. وی معتقد است، در اقتصاد کشور ما با وجود مزیت‌های بازار سرمایه برای تامین مالی، نظام و ساختار اقتصاد، بانک محور است و بانک‌ها نماینده انحصاری تامین مالی در کشور هستند.

تامین مالی تولید از مردم
فاضلیان با اشاره به اینکه تامین مالی از طریق بازار سرمایه در واقع تامین مالی مستقیم از مردم است، گفت: ‌ ولی در تامین مالی از طریق بانک‌ها، بانک سپرده‌ها را تجهیز کرده و به مشتری تسهیلات می‌دهد و در واقع تامین مالی غیرمستقیم اتفاق می‌افتد. وی تغییر این ساختار را نیازمند آسیب‌شناسی دقیق و طراحی نقشه راه دانست و ادامه داد: در حال حاضر بیش از ۸۰هزار میلیارد تومان مطالبات معوق بانک‌هاست که این اتفاق یک زنگ خطر برای نظام بانکی کشور است. فارغ از اینکه دلیل چنین اتفاقی را بانک‌ها یا نظام بانکی بدانیم این مبلغ ۲برابر سرمایه تجمعی بانک‌هاست و این موضوع می‌تواند یک شاخص باشد تا نشان دهد اقتصاد بانک محور، اقتصاد کارایی نیست. مدیرعامل شرکت تامین سرمایه امید با اشاره به موارد بالا، بازار سرمایه را حلقه مفقوده‌ای دانست که می‌تواند بخشی از مشکلات را برطرف کند.
فاضلیان مهم‌ترین مزیت‌های یک فرآیند منطقی تامین مالی را نرخ پایین وسرعت بالا دانست و گفت: علاوه بر این در یک تامین مالی قابل قبول، روش باید متناسب با استعدادها و توانایی‌های بنگاه اقتصادی باشد که بازار سرمایه می‌تواند به‌عنوان حلقه مفقوده این زنجیره، مشکلات بخش تامین مالی را برطرف کند. وی ادامه داد: علاوه بر این تامین مالی از طریق بازار سرمایه با توجه به افشای اطلاعات ناشر و طرح از شفافیت بالاتری برخوردار است، در حالیکه در بانک اطلاعاتی از طرح و پروژه برای سرمایه‌گذاران منتشر نمی‌شود. فاضلیان اظهار کرد: در بازار سرمایه شرکتی که اقدام به انتشار اوراق بهادار می‌کند، اعتبار بیشتری پیدا می‌کند؛ زیرا توانسته است، از نهاد ناظر مجوز دریافت کند که این مسئله نشان از توانمندی شرکت دارد و معامله اوراق در بازار ثانویه نیز به اعتبار شرکت می‌افزاید. در ادامه مدیرعامل شرکت تامین سرمایه آرمان نیز با اشاره به اینکه بازار سرمایه هنوز نتوانسته است گام‌های مناسب جهت رفع نیاز تامین مالی شرکت‌های حاضر در بورس بردارد، گفت: در سال‌های اخیر، موضوع تامین مالی پروژه‌ها و بنگاه‌های اقتصادی، به یکی از مهم‌ترین چالش‌های توسعه بخش‌های تولیدی تبدیل شده است که در نتیجه آن، مانعی بسیار جدی برای شتاب بخشیدن به رشد اقتصادی کشور به‌وجود آمده است.

محدودیت‌های تامین مالی در بورس
به گفته محمد جمالی امروزه در اهمیت مسئله تامین مالی و سرمایه در گردش در بنگاه‌های اقتصادی، هیچ تردیدی وجود ندارد و آمارهای منتشر شده و نتایج تحقیقات صورت‌گرفته، همگی موید نقش مهم این مقوله در اقتصاد کشور و فعالیت‌های بخش خصوصی است. وی ادامه داد: براساس آمارهای منتشر شده توسط نهادهای تحقیقاتی کشور، تامین مالی مشکل بیش از ۷۰درصد بنگاه‌های اقتصادی کشور است. جمالی با بیان اینکه بازار سرمایه در هر کشور عموما دو کارکرد اساسی دارد، خاطرنشان کرد: نخست، ایجاد کردن بستری مناسب برای سرمایه‌گذاری صاحبان سرمایه و دوم، ایجاد شرایط مناسب و ساز و کارهای مشخص برای تامین مالی بنگاه‌های اقتصادی. وی عنوان کرد: با بررسی شرایط کنونی و به بیان اکثر فعالان حوزه اقتصاد کشور، بازار سرمایه در ایران با وجود تلاش‌های ستودنی چند سال اخیر متولیان بازار، هنوز نتوانسته است گام‌های مناسب جهت تامین مالی شرکت‌های حاضر در بورس اوراق بهادار و شرکت فرابورس بردارد. مدیرعامل تامین سرمایه آرمان درخصوص مشکلات و محدودیت‌های فعلی تامین مالی از طریق بازار سرمایه، گفت: عدم شناخت کافی و مناسب بنگاه‌های اقتصادی و شرکت‌های بورسی نسبت به روش‌ها و شیوه‌های تامین مالی از طریق مکانیزم بازار سرمایه میسر عدم استفاده اکثر شرکت‌های حاضر در بورس از ظرفیت بالای ابزارهای تامین مالی تاکنون، موید وجود این مشکل در این حوزه است. در مجموع به نظر می‌رسد که بنگاه‌های اقتصادی در نگاهی سنتی و طبق عادت، بانک‌ها را نخستین گزینه خود برای تامین مالی در نظر می‌گیرند و برای تغییر این نگاه و حرکت اقتصاد کشور از بانک محور به سمت بازار سرمایه محور، باید علاوه بر آماده‌سازی زیرساخت‌ها و رفع موانع، فرهنگ‌سازی گسترده‌ای در سطح بنگاه‌های تولیدی کشور انجام گیرد.


چاپ