تنها نیمی از معادن مازندران فعال هستند

مریم نظری - گروه استان‌ها: اداره کل منابع طبیعی یک رقم را برای معادن فعال مازندران اعلام کرده است و سازمان نظام مهندسی معدن این استان رقمی دیگر را.


 در این میان سازمان صنعت، معدن و تجارت استان مازندران به‌عنوان مرجع اعلام این آمار، رقم دیگری را به‌عنوان آمار رسمی اعلام کرده که نه بر آمار بالای معادن فعال از سوی منابع طبیعی منطبق است و نه با آمار بالای معادن غیرفعال از سوی سازمان نظام مهندسی استان همخوانی دارد. رییس سازمان صنعت، معدن و تجارت استان مازندران از فعال شدن ۱۰۰ معدن در یک سال و نیم گذشته خبر می‌دهد.
 محمد محمدپور عمران، رییس سازمان صنعت، معدن و تجارت این استان پیش از این به صمت گفته بود: درسال ۹۱، ۱۴۷ معدن مازندران غیرفعال بود که با تلاش انجام شده، ۱۰۰ معدن از این آمار فعال شده و این روند همچنان ادامه دارد اما هادی حمیدیان، عضو هیات علمی دانشگاه و رییس سازمان نظام مهندسی معدن مازندران از غیرفعال بودن نیمی از معادن این استان خبر می‌دهد. او در گفت‌وگو با صمت از مشکلات بخش معدن در مازندران می‌گوید. پاسخ‌های او را در ادامه می‌خوانید:

 

فکر می‌کنید آنطور که باید معادن مازندران مورد توجه برنامه‌ریزان واقع نشده است؟
خیر؛ به‌عنوان مثال چرا در سطوح بالای مدیریتی استان مازندران هیچ گوش شنوایی برای شنیدن مشکلات و عزمی برای حمایت از این بخش وجود ندارد؟ به گونه‌ای که بخش معدن به حال خود رها شده و عاقبت آن نیز تشکیل قطاری از معادن غیرفعال در استان است به‌طوری‌که بیش از ۵۰درصد از معادن دارای پروانه بهره‌برداری استان غیرفعال هستند.
اما از مازندران به‌عنوان استان کشاورزی نام می‌برند!
امروزه نقش معدن و مواد معدنی در تمامی شئون زندگی به‌ویژه صنایع غیرقابل انکار است. از سوی دیگر اهمیت این بخش در رشد اقتصادی و ایجاد اشتغال بر کسی پوشیده نیست. متاسفانه در سال‌های گذشته سعی شد مازندران به‌عنوان قطب کشاورزی معرفی شود هرچند که در این زمینه نیز توفیقات چشم‌گیری به‌دست نیامد. با این حال در سال‌های اخیر تاکید بر صنعتی شدن استان می‌شود که این امر درست همان اشتباهی است که در گذشته اتفاق افتاده در حالی که برای دستیابی به یک جامعه توسعه‌یافته باید تمامی بخش‌ها به‌صورت متوازن رشد کنند زیرا توسعه یک‌جانبه، غیرپایدار و موقتی خواهد بود. به‌عبارتی نمی‌توان کشاورزی داشت ولی صنعت نداشت و برعکس و برای هر دو نیاز به زیرساخت است ضمن اینکه در یک توسعه پایدار رکن اساسی، محیط زیست و منابع طبیعی است بنابراین باید کشاورزی، صنعت، معدن و محیط زیست را در کنار هم دید.

 

ویژگی‌های معدنی مازندران را چگونه می‌بینید؟
استان مازندران از دیدگاه معدنی دارای مزایای نسبی و ویژگی‌های منحصربه‌فردی است. نخستین نکته ظرفیت‌های معدنی استان است که به لحاظ داشتن برخی از مواد معدنی مانند زغال‌سنگ، فلورین، پوکه معدنی، سنگ‌آهک و سنگ لاشه، سنگ‌های ساختمانی، باریت، منابع دریایی و سیلیس دارای رتبه کشوری است اما از لحاظ استخراج این منابع دارای وضعیت مناسبی نیست. قابل توجه است آن بخش اندک از تولید این منابع نیز بدون هیچ‌گونه ارزش‌افزوده و فرآوری در داخل یا خارج از کشور به‌فروش می‌رسد. با توجه به ذخایر غنی زیرزمینی و معدنی، توسعه معدنکاری در استان مازندران، نیازمند برنامه‌ریزی، حمایت‌های قانونی و سرمایه‌ای، نظارت، استفاده از شیوه‌های با بهره‌وری بالا و استفاده از علوم و فناوری‌های روز دنیاست.

 

وضعیت افراد متخصص در بخش معدن در این استان را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
نکته مهمی که از دیدگاه معدنی در مازندران وجود دارد، وجود تعداد قابل توجهی از تحصیلکردگان و افراد باتجربه و ماهر است به‌طوری‌که درحال‌حاضر بیش از ۱۲۰۰ نفر در سازمان نظام مهندسی معدن استان عضو هستند که از این تعداد حدود ۹۵۰ نفر کارشناس، ۲۰۰ نفر کارشناس ارشد و ۱۰ نفر دکترا در رشته‌های معدن، زمین‌شناسی، نقشه‌برداری و متالورژی هستند. این نیروی انسانی می‌تواند زیربنای توسعه معدنی استان شود.

 

از نظر جغرافیایی چطور؟
نکته بارز از نظر معدنی، موقعیت جغرافیایی استراتژیک استان است. مازندران به لحاظ نزدیکی به پایتخت، همجواری با کشورهای آسیای میانه، راه‌های دسترسی مانند حمل‌ونقل جاده‌ای، راه‌آهن، هوایی و دریایی از موقعیت ویژه‌ای برخوردار است ضمن اینکه امکان دسترسی به دریا زمینه‌ساز استفاده از منابع دریایی و زیردریایی است.
اما به‌دلیل وجود گونه‌های گیاهی و جنگل‌های هیرکانی همواره بخش معدن در این استان با منابع طبیعی در تنش بوده است!
ایجاد تعامل بین بخش معدن و منابع طبیعی بسیار مهم است. حفظ محیط‌زیست هرگز به معنای نبود فعالیت‌های صنعتی و معدنی نیست. سال‌هاست غول‌های صنعتی در قاره سبز اروپا متمرکز شده‌اند و با پیشرفت روزافزون صنایع، هیچ‌گاه محدودیت‌های زیست‌محیطی زیر پا گذاشته نشده است. محیط‌زیست تنها مجموعه آب، خاک، هوا و... نیست، طبیعت تنها جنگل، دریا و کوه نیست. انسان و فعالیت‌های آن نیز جزئی از محیط‌زیست محسوب می‌شود. اگر فعالیتی موجب غنای فرهنگی، تغییر شرایط رفاهی، سلامت و بهداشت شود، نوعی از تغییرات محیط زیستی محسوب می‌شود، به‌عنوان مثال ایجاد فرصت شغلی یک تغییر مثبت محیط زیستی محسوب می‌شود. مواد معدنی به‌عنوان بخشی از منابع طبیعی مانند دیگر فعالیت‌های صنعتی، شهری و عمرانی ناگزیر به آسیب‌رسانی به محیط است اما در مقایسه با آنها بیشتر مورد سوال واقع شده ضمن اینکه می‌توان با اتخاذ روش‌های صحیح استخراج و افزایش بهره‌وری، این آسیب‌ها را کاهش داد و در برخی موارد با بکارگیری روش‌های بازسازی مناسب حتی موجب بازگرداندن به حالت اولیه شد یا با توجه به زیرساخت‌های ایجاد شده می‌توان از این عرصه‌ها به‌عنوان زمین‌های کشاورزی، جنگل‌کاری، دریاچه‌های مصنوعی و نیز جاذبه‌های توریستی استفاده مجدد کرد.

 

فکر می‌کنید مشکل اصلی در کجاست؟
مصوبات لحظه‌ای غیرکارشناسی، دستورالعمل‌های سختگیرانه و غیرمنطبق با واقعیت درباره معادن، سختگیری بیش از اندازه بخش محیط‌زیست و منابع طبیعی روی معادن درحالی‌که صنایع آلاینده و زمین‌خواران به راحتی به کار خود ادامه می‌دهند، انتصاب مدیران غیرتخصصی و غیرمعدنی به امور معدنی با تحصیلاتی غیرمرتبط از معضلات بخش معدن استان است. به‌طور کلی بخش معدن استان در این سال‌ها مانند یک گوشت قربانی دست به‌دست شده و درحال‌حاضر هم که معاونت معدنی سازمان صنعت، معدن و تجارت استان حذف شده است، این امر موجب ایجاد خلأ در ساماندهی معادن و کاهش نظارت‌ها خواهد شد. متاسفانه بخش مرتبط و متولی با معدن در استان متشکل از تمامی سازمان‌های دولتی، نهادها و انجمن‌های مرتبط با این بخش بسیار ناکارآمد در حال فعالیت هستند. هیچ‌گونه برنامه جامع و استراتژی و چشم‌اندازی در این بخش وجود ندارد به‌طوری‌که درحال‌حاضر اگر درباره آینده این بخش سوال شود پاسخ‌های دریافت‌شده کلی، مبهم و دور از واقعیت خواهد بود.

 

در زمینه جذب سرمایه‌گذار چه مشکلی وجود دارد؟
فرض کنید که سرمایه و سرمایه‌گذار برای سرمایه‌گذاری وجود داشته باشد؛ در مقابل کدام طرح توجیهی، مطالعه یا سندی برای معرفی فرصت‌های سرمایه‌گذاری در این بخش وجود دارد تا بتوان سرمایه‌گذار را ترغیب و جذب کرد؟ کدام پژوهش مورد نیاز و منطبق با نیاز معدنی استان اجرا شده است؟ کدام بودجه فوق برنامه برای بخش معدن جذب شده است؟ چقدر بودجه اکتشافی در بخش معدن تزریق شده است؟ چه میزان مطالعه و پژوهش در زمینه تعامل با منابع طبیعی انجام شده است؟ چه مقدار وام یا سرمایه در گردش به بخش معدن اختصاص داده شده است؟


چاپ