مازندران رنگین کمانی از مواد معدنی

مواد معدنی یکی از منابع اصلی درآمد اقتصادی و ارزی کشور محسوب می‌شود و به‌دلیل ارتباط نزدیک و پیوسته آن در تامین مواد اولیه مورد نیاز در بخش‌های صنعتی و تولیدی به عنوان زیربنای مناسب اقتصادی مطرح است.

به طورکلی ۱۳ نوع ماده معدنی شامل فلورین، زغال سنگ (حرارتی و کک شو)، سنگ‌آهک، شن‌وماسه، گچ، سرب، باریت، پوکه معدنی، سنگ لاشه، سیلیس، سنگ تزئینی و مرمریت در استان مازندران وجود دارد که رنگین‌کمانی از مواد معدنی را تشکیل می‌دهند. منابع معدنی ثروت‌های بالقوه هر جامعه محسوب می‌شود و پشتوانه اقتصادی و یکی از مولفه‌های قدرت ملی است، در نتیجه ارتقای سهم معدن و صنایع معدنی در تولید ناخالص ملی از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است. در استان مازندران ۲۰۶ فقره پروانه بهره‌برداری معدنی صادر شده که ۹۱ معدن آن فعال، ۲۹ فقره غیرفعال و ۱۲ فقره نیمه فعال است. همچنین از ۱۶ فقره پروانه بهره‌برداری سلب صلاحیت شده و اعتبار ۳۶ فقره هم به اتمام رسیده است. برای ۱۴ مورد هم پیشنهاد سلب صلاحیت داده شده است.
سوادکوه در استان مازندران از نظر جایگاه زمین‌شناختی ـ ساختاری ویژه، تنوع زیاد سنگ‌ها و رسوبات توان بالقوه و درخورتوجه‌ای در خود دارد از جمله می‌توان به ذخایری همچون زغال سنگ (کارمزد و پاک و انجیر تنگه و...) باریت، فلورین، سرب (۶ رودبار و اشچال کمرپشت و امافت و کرمان و دراسله و...) سنگ‌آهک، سیلیس شن و ماسه اشاره کرد. بدیهی است معادن زغال‌سنگ، سرب و روی، فلورین و سنگ‌های ساختمانی (لاشه) و واریزه کوهی در رونق و آبادانی سوادکوه از نظر اقتصادی می‌تواند نقشی مهم و برجسته‌ای داشته باشد. سوادکوه ۲۳ مورد معدن فعال دارد که ۵۳ درصد از ذخایر زغال سنگ استان و ۸۴ درصد از ذخایر فلورین مازندران در این شهرستان واقع شده است. در سال ۸۶ اکتشافات تفصیلی فلورین و پاراژنز در منطقه سرتنگه و شورکچال (جنوب سوادکوه) انجام شد.
همچنین در سال ۸۷ اکتشافات فلزات پایه و عناصر همراه درجنوب سوادکوه منطقه بایع‌کلا و در سال ۸۸ اکتشافات فلورین و پاراژنز همراه در جنوب سوادکوه و سال‌های ۹۰-۸۹ نیز اکتشافات فلورین در منطقه زنگیان صورت گرفت که در طول سال‌های مذکور با توجه به تخصیص اعتبار ۲۱۶۷ میلیون ریال در منطقه سوادکوه بابت اکتشافات مواد معدنی منجر به شناسایی فلورین در مناطق سرتنگه – بایع‌کلا و زنگیان شد. درحال‌حاضر با هماهنگی سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران و شرکت تهیه و تولید مواد معدنی ایران توسعه معادن زغال‌سنگ البرز مرکزی، اجرای طرح‌های اکتشاف ناحیه زغال‌داری البرز مرکزی از محور فیروزکوه تا محور هراز،تجهیز معدن زغال‌سنگ کردآباد، احداث کارخانه زغال‌شویی سوادکوه و احداث کارخانه کک‌سازی و نیروگاه بازیافت حرارتی سوادکوه در برنامه‌های کاری شرکت زغال‌سنگ البرز قرار گرفت.
درخصوص طرح تجهیز معدن زغال‌سنگ کردآباد، ظرفیت تولید این معدن ۲۳۰۰۰۰ تن زغال سنگ کک‌شو در سال است. در طرح احداث کارخانه زغال شویی سوادکوه ظرفیت این کارخانه شست‌وشوی ۵۰۰۰۰۰تن زغال‌سنگ خام در سال و تولید ۳۵۰۰۰۰تن کنسانتره زغال‌سنگ است که به عنوان خوراک اولیه، کارخانه کک‌سازی مورد استفاده قرار خواهد گرفت. در منطقه سوادکوه طرح احداث کارخانه کک‌سازی و نیروگاه بازیافت حرارتی سوادکوه نیز در دست اقدام است که ظرفیت این کارخانه ۳۰۰ هزارتن در سال است که با روش سازگاری با محیط‌زیست بازیافت حرارتی در سایت انجیرتنگه احداث خواهد شد.
در این طرح یک نیروگاه تولید برق به ظرفیت ۲۵ مگاوات نیز وجود دارد که تامین منابع مالی این پروژه از محل فاینانس است. در دولت تدبیر و امید انتظار می‌رود با احیای مجدد البرز مرکزی که روزگاری بیش از ۶ هزار نفر در معادن آن به کسب رزق و روزی مشغول بودند سفره خانواده‌ها و سبد غذایی آنها پررنگ و وزین باشد و حتی در چشم‌انداز آن در سال ۱۳۹۴اشتغال ۱۰ هزار نفری دیده شده بود ولی متاسفانه درحال‌حاضر با مجموع نیروهای بخش خصوصی به حدود یک‌هزار و اندی نفر رسیده است. امیدواریم در پنجره جدیدی که باز شده است علاوه بر رونق البرز مرکزی سایر طرح‌ها و پروژه‌های اشاره شده، سخاوتمندی سفره‌های طبیعت را بار دیگر بر سفره‌های مردم منطقه شاهد باشیم.

فریدون امیریان - کارشناس بازرگانی در استان مازندران


چاپ