به‌جای بسته‌های حمایتی، مشکلات کسب‌وکار را رفع کنیم

«بسته‌های حمایتی»؛ بعضی‌ها از آن دفاع می‌کنند و برخی دیگر به‌شدت انتقاد. حمایت دولت‌ها برای تولیدکننده و صادرکننده‌ها با هم متفاوت است و بر اساس شرایط زمانی هرکدام طرح تازه‌ای را تدوین کرده‌اند.

اما آنچه بین تمام دولت‌ها مشترک بوده است، قوانین دست و پاگیری است که حتی دولتی‌ها هم به آن اعتقاد دارند. محسن بهرامی ارض اقدس، رییس کمیسیون تجارت اتاق بازرگانی تهران می‌گوید، مشکلات تولیدکنندها و صادرکننده‌ها به همین سادگی برطرف نمی‌شود و طرح‌هایی مثل «بسته‌های حمایتی» بی‌فایده است.

 

در حال حاضر کدام محصول داخلی در ایران بیشترین میزان صادرات به کشورهای خارجی، به‌خصوص اروپا را دارد؟
در شرایط فعلی عدد و رقم واضحی از بسیاری از کالاهای صادراتی یا وارداتی وجود ندارد چراکه این اجناس نه به‌صورت مستقیم صادر می‌شوند و نه به‌صورت مستقیم وارد. دلیلش هم مشخص است؛ ایران سال‌هاست که تحریم است و با بانک‌ها جهانی مشکل دارد. اگر شما به آمار تجاری ایران دقت کنید، متوجه خواهید شد که بیشترین مراودات تجاری ایران با امارات متحده است و می‌شود گفت اماراتی‌ها در صدر شرکای تجاری ایران هستند؛ باوجوداینکه نه خودش مصرف‌کننده کالاهای ماست و نه توانایی تامین نیازهای ایران را دارد. درواقع تجار ما برای اینکه بتوانند نیازهای کشور را رفع کنند، کالاها را از طریق امارات، بیشتر شهر دوبی، با تغییر اسناد دوباره بارگیری و وارد می‌کنند. به‌صورت متقابل هم صادرکننده‌های ایران کالاهایشان را به مقصد دوبی می‌فرستند و با تغییر نام و بسته‌بندی، محصولاتشان را به کشورهای دیگر به‌خصوص اروپایی می‌فرستند. بر همین اساس ما آمار دقیقی از میزان صادرات یا واردات نداریم.

 

یعنی حتی بخشی از میزان صادرات هم قابل‌محاسبه نیست؟
می‌توان گفت که میزان وارداتی‌ها تقریبا مشخص است. از سوی دیگر میزان صادرات کشور را هم می‌شود با توجه به گزارش‌های سازمان‌های تجارتی کشورهایی که محصول ایران را گرفته‌اند، متوجه شد. اما مشکل اینجاست که برای گرفتن این آمار زمان زیادی طول می‌کشد و دسترسی ما به این آمار به‌روز نیست. در غیر این‌صورت کشورهایی مانند آلمان، بلژیک و... می‌دانند که کالایی که وارد کرده‌اند، مقصد اصلی‌اش از ایران بوده است. از سویی می‌شود تا حدی میزان کالاهایی که به اروپا صادر می‌شوند را مشخص کرد. ازآنجایی‌که تحریم ایران از سوی کشورهای اروپایی است، ایران تمام اجناسی که می‌خواهد صادر کند را باید از طریق امارات به کشور دوم یا همان مقصد نهایی بفرستد. از همین رو می‌توان گفت که ۹۰درصد کالاهایی که به امارات صادر می‌شوند، کالاهایی هستند که در اروپا به فروش می‌رسند. اما اصلا نمی‌توانیم آمار دقیقی اعلام کنیم چراکه هیچ‌کس دسترسی به آمار دقیق ندارد.
با این اوصاف به نظر می‌رسد که انتخاب صادرکننده برتر بر اساس ضوابط نیست.
نه این‌طور نیست. صادرکننده‌های ما می‌دانند که کالاهایشان را به کدام کشور فروخته‌اند. بر همین اساس و با تطابق آمار گمرک مشخص می‌شود که کدام یک از شرکت‌ها بیشترین میزان صادرات را داشته‌اند.

 

به نظر شما بسته حمایتی که دولت برای صادرکنندگان برتر در نظر گرفته است تا چه حد مثمر ثمر است؟
به نظر من هیچی! رقم این بسته آنقدر ناچیز است که پرداخت آن، زشت و کار بیهوده‌ای است. مثلا دولت برای ۴۰میلیارد دلار، ۳۰۰میلیون تومان پاداش می‌دهد. یعنی برای هر دلاری حدود ۷ تومان کمک می‌کند! در دلاری که ۳هزار و ۲۰۰ تومان است، ۷ تومان دولت هیچ ارزشی ندارد. این رقم برای صادرات غیرنفتی ایران چیزی نیست که ما بخواهیم به جزئیاتش بپردازیم. کاش دولت به‌جای هزینه‌ای که به‌عنوان پاداش برای صادرات غیرنفتی در نظر گرفته است، تبلیغ کند. یعنی وارد مسائل سیاسی شود و برای کالاهای غیرنفتی که به کشورهای اروپایی و... می‌روند رایزنی بازرگانی کند. قطعا تاثیرش به‌مراتب بیشتر از بسته حمایتی‌ای است که به صادرکنندگان می‌دهد.

 

حالا و با توجه به رقمی که شما اعلام کردید، آیا بسته حمایتی‌ای که در این دولت به صادرکنندگان داده می‌شود با دولت قبلی تفاوت دارد؟
متاسفانه تفاوتی نداشته است. حتی بسته حمایتی که در چند سال گذشته به صادرکنندگان برتر تعلق گرفت، هنوز معوق مانده و به آنها داده نشده است. آنها برای همین رقم کم‌ارزش هنوز به دنبال گرفتن آن هستند. صادرکننده‌ای که در سال ۸۹‌-۹۰ به‌عنوان صادرکننده برتر نامیده شده است، حالا و بعد از ۳ سال می‌خواهد پاداشش را بگیرد. اگر تورم آن را هم در نظر بگیریم، در حقیقت هیچ ارزشی ندارد و تنها یک‌سوم مبلغ، کمکش می‌کند. اما با توجه به برنامه‌هایی که دولت اعلام کرده، قرار است اوضاع کسب‌وکار بهبود پیدا کند. دولت به دنبال رفع موانع، رفع تحریم‌ها و... است.

محسن بهرامی ارض اقدس / رئیس کمیسیون تجارت اتاق بازرگانی تهران


چاپ