ارتباطات ایران با اقلیم کردستان عراق در سال‌های اخیر به‌ویژه پس از اعلام خودمختاری این منطقه در اوایل دهه ۲۰۰۰، شکل ملموس و واقعی‌تری به خود گرفته است. 

مرزهای طولانی مشترک، اشتراکات فرهنگی و اجتماعی، و سابقه تاریخی روابط میان کردهای ایران و کردهای عراق، زمینه‌ای فراهم کرده است تا تعامل و همکاری دوطرف از ابعاد اقتصادی تا فرهنگی به سطحی ویژه و متفاوت ارتقا یابد.

روابط ما با اقلیم کردستان عراق باوجود فراز و نشیب‌ها در ۲۵ سال اخیر، شکل نوعی تفاهم و همکاری خاص و متمایز به خود گرفته است. ارتباط ایران و کردهای عراق، یک ارتباط تاریخی طولانی است. جمهوری اسلامی ایران حتی پیش از حمله صدام به کردهای عراق، در مقاطع مختلف از آنها حمایت و به آنها پناه داده است. اما پس از خودمختاری اقلیم، تعاملات ما وارد مرحله‌ای ملموس‌تر و سازنده‌تر شد.

زیرساخت‌های مرزی و تجارت فعال

ایران و اقلیم کردستان عراق مرزهای مشترک متعدد و فعالی دارند که با استان‌های کرمانشاه، کردستان و آذربایجان‌غربی ایران هم‌مرز هستند. در این مناطق، تجارت و همکاری‌های اقتصادی به‌صورت روزمره جریان دارد و روابط تجاری دوطرف با تمرکز بر صادرات کالا، خدمات فنی و مهندسی و محصولات کشاورزی، روندی رو به رشد دارد.

یکی از نقاط عطف در روابط تجاری اخیر، سفر سال گذشته مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهوری ایران به کردستان عراق بود که می‌توان آن را یکی از رویدادهای مهم تاریخی در سطح همکاری‌های دو منطقه دانست. این سفر، نشان‌دهنده اهمیت ایران برای توسعه همکاری‌ها و تعمیق روابط دوطرفه است.

صادرات و سرمایه‌گذاری ایرانی‌ها

در سال‌های اخیر، صادرات ایران به اقلیم کردستان عراق عمدتا شامل خدمات فنی مهندسی و کالاهای تولیدی کشاورزی بوده است. بازار اقلیم برای محصولات کشاورزی ایرانی، به‌ویژه در زمینه صیفی‌جات و دیگر محصولات، بازاری بکر و بالقوه به‌شمار می‌رود.

 همچنین، تعدادی از شرکت‌های بزرگ ایرانی در اقلیم کردستان عراق سرمایه‌گذاری و واحدهای تولیدی راه‌اندازی کرده‌اند؛ امری که باتوجه به نوسانات نرخ ارز و فرصت‌های موجود، برای بخش خصوصی ایران جذابیت قابل‌توجهی داشته است.

گردشگری و سلامت؛ ظرفیت‌های روبه‌توسعه

یکی از حوزه‌های رو به رشد در تعاملات دو منطقه، گردشگری است. گردشگری طبیعی و تاریخی اقلیم کردستان عراق و همچنین گردشگری سلامت، ظرفیت‌های قابل‌توجهی برای توسعه دارد. باتوجه به توسعه خدمات پزشکی و بهداشتی در ایران، بسیاری از شهروندان اقلیم برای درمان و مراقبت‌های پزشکی به ایران مراجعه می‌کنند. اگر این حوزه با تسهیل قوانین و حمایت‌های لازم مواجه شود، می‌تواند رشد قابل‌توجهی پیدا کند.

چالش‌ها و نیاز به بهبود زیرساخت‌ها

باوجود فرصت‌های متعدد، چالش‌هایی نیز بر سر راه توسعه تعاملات اقتصادی و تجاری وجود دارد. قوانین دست و پاگیر و محدودیت‌های زیرساختی، مانع از رشد کامل ظرفیت‌ها می‌شوند. به‌ویژه در استان‌هایی که مرز مشترک با عراق دارند، زیرساخت‌های حمل‌ونقل ریلی، جاده‌ای و هوایی ضعیف است. این موضوع سبب می‌شود که تجار و بازرگانان تمایل کمتری برای ورود به بازار اقلیم داشته باشند.

حتی اگر بتوانیم زیرساخت‌ها را ارتقا داده و تسهیلات مالی و قانونی مناسبی برای فعالان اقتصادی فراهم کنیم، آینده همکاری‌های ایران و اقلیم کردستان عراق بسیار روشن خواهد بود.

چشم‌انداز آینده

باتوجه به اشتراکات تاریخی، فرهنگی و اجتماعی و همچنین رشد تجارت و گردشگری، چشم‌انداز همکاری‌های ایران و اقلیم کردستان عراق بسیار مثبت ارزیابی می‌شود. 

با رفع موانع قانونی و توسعه زیرساخت‌ها، امکان ارتقای سطح تعاملات در حوزه‌های اقتصادی، فرهنگی و گردشگری بیش از پیش فراهم خواهد شد.

با اقدامات حمایتی و بهبود تسهیلات برای فعالان اقتصادی، آینده روابط ایران و کردهای عراق می‌تواند نه‌تنها مستحکم، بلکه الگویی برای توسعه همکاری‌های منطقه‌ای باشد.