رویای ساختمانسازی سبز
عباس اکبرپور ـ دبیر انجمن مهندسان راه و ساختمان
ساختمانسازی سبز اقدام مثبتی بهشمار میرود، اما بسیاری از این نوع ایدهها از کشورهای دیگر اقتباس شده است، بدون اینکه زیرساختهای آن فراهم باشد یا به آن توجه کرده باشند. این در حالی است که برای ساخت یک ساختمان سبز، مجموعهای از عوامل در آن تاثیرگذار است و به این راحتی با صدور یک بخشنامه یا گواهینامه، اجرایی نخواهد شد.
الان که با کمبود آب مواجه شدهایم، وزیر راه و شهرسازی بر ساختمان سبز تاکید میکند، آن هم بدون اینکه حتی زیرساختها فراهم باشد. اجرای چنین طرحی بسیار دیر شده و هزینهبر نیز خواهد بود.
از مهندسان انتظار نظارت نداشته باشید
در بخش نظارت بر اجرای ساختمانسازی سبز مشکل داریم، چراکه وظیفه مهندس ناظر است، مهندسانی که حقالزحمه آنها بنا بر گزارش ۵ مرحلهای نظام مهندسی بسیار اندک است و در جایگاه واقعی خود قرار نگرفتهاند. در چنین شرایطی چرا باید انتظار داشت که مهندسان با برگزاری دورههای کوتاهمدت آموزشی، فرآیند اجرای ساختمانسازی سبز را رعایت کنند. مثل اینکه انتظار داشته باشیم که سرعت خودرو پیکان مانند بنز باشد. طبیعی است که چنین اتفاقی نخواهد افتاد. بنابراین تا بسته قانونی و ضوابط تشویقی بهدرستی اجرا نشود و ارج و قرب مشاغل مرتبط حفظ نشود، غیرممکن است طرحهای اقتباسی اجرا شوند.
ابهام در عملکرد سازمان استاندارد
باید در ساختمانسازی سبز، مصالح ساختمانی از استاندارد لازم برخوردار باشند. این در حالی است که حتی در عملکرد سازمان استاندارد از نظر عواملی که باید ضوابط تولید نهادههای ساختمانی را کنترل کنند، اما و اگر وجود دارد. چراکه مشخص نیست در این زمینه تخصص لازم را دارند؟ آیا نظارتی بر عملکرد سازمان استاندارد انجام میشود یا ضوابط قانونی در اینباره اندیشیده شده است؟ بنابراین نمیتوان بدون در نظر گرفتن مصالح ساختمانی استاندارد در مسیر ساختمانسازی سبز حرکت کرد.
برای تولید مصالح ساختمانی سبز باید مشوقهایی برای تولیدکنندگان در نظر گرفت. صدور این نوع گواهینامهها بهمثابه پایاننامههایی است که توسط دانشجو تهیه میشود، اما پس از مدتی به فراموشی سپرده میشود، بدون اینکه بالفعل شود.
اقتباس از کشورهای دیگر رویکردی خوبی است، اما لازمه اجرای آن، بررسی فراهمسازی پیشنیازهای اجرای یک طرح است، نه اینکه فقط روی کاغذ پیاده کنند. بنابراین مسئولان نباید فقط به ظاهر توجه کنند. مثل اینکه بگویند میخواهیم بنز تولید کنیم، بدون اینکه قطعات و تجهیزات موردنیاز فراهم باشد.
ویژگی ساختمانهای سبز
ساختمان سبز باید در زمینه تامین انرژی خودکفا باشد و حتی بخشی از انرژی تولیدشده که مازاد نیازشان است، ضمن ذخیرهسازی، به دولت هم فروخته شود.
در حال حاضر مردم را به نصب پنل خورشیدی تشویق میکنند، اما آیا برای اجرای چنین طرحی، به ضوابط لازمه از نظر اعطای وام کمبهره و یا بدون بهره اندیشیده شده است؟ آیا بودجهای برای آن اختصاص دادهاند؟ و آیا مشخص شده است در کدام استان و شهر باید اجرایی شود؟
زمانی که چنین طرحهایی قرار است اجرا شود باید تمام جوانب آن در نظر گرفته شود، چراکه پنلهای خورشیدی یک طول عمر مفید بین ۱۵ تا ۲۰ سال دارند و پس از آن مستهلک خواهند شد. بهگونهایکه حتی برای محیطزیست هم مضر هستند، اما آیا راهکاری اندیشیده شده است که زبالههای حاصل از این پنلها کجا دفن شوند؟
باتوجه به شرایط آبوهوایی شهرها، باید در برخی مناطق، پنل خورشیدی و در مناطق دیگر سیستم بادی نصب شود تا از انرژی کمتری استفاده شود، همچنین باید از سیستمهای سوخت پیشرفته و بهروز استفاده کرد.
برای موفقیت در چنین مسیری باید پیوند محکمی بین صنایع و دانشگاهها ایجاد شود. در واقع باید صنعت ساختمان از دانشگاهها ایده و طرح بخواهد تا بتواند در این زمینه حرفی برای گفتن داشته باشد. نگاههای جزیرهای یک نهاد دولتی نهتنها راهگشا نخواهد بود، بلکه چالشزا هم هست.
یک ستاد مرکزی باید در زمینه ساختمانسازی سبز تشکیل شود و تفکرات فعالان، کارشناسان و اساتید را گردآوری کند تا موفق به اجرای طرح ساختمانسازی سبز شود، در غیر این صورت با صدور یک گواهینامه قادر نخواهیم بود در این مسیر حرکت کنیم.
همچنین در این نوع ساختمانها باید چرخه تصفیه وجود داشته باشد، بهگونهایکه در تامین آب موردنیاز خودکفا باشد؛ رویکردی که بهنفع اقتصاد کشور تمام خواهد شد.
باید وسایل گرمایشی و سرمایشی هم بهروز باشند تا از هدررفت انرژی جلوگیری شود. درحالحاضر شاهد آن هستیم که کولر آبی در بسیاری منازل استفاده میشود. این کولرها تا دمای ۳۰ درجه قابلاستفاده هستند و بعد از آن کارآیی خود را از دست میدهند.
در ساختمانهای سبز باید بهطورخودکار و هوشمندانه میزان نور حتی سرما و گرمای یک واحد مسکونی تنظیم شود.
باید در چنین ساختمانهایی فضای سبز در بالکن، حیاطخلوت، پشتبام و حتی نمای ساختمان در نظر گرفت تا اکسیژن بیشتری در فضای آلوده شهری نصیب مردم شود.
مدیریت ضایعات یکی از اولویتهای ساختمان سبز است، به این ترتیب در این نوع بناها از طراحیهایی استفاده میشود که میزان ضایعات را بهحداقل برسانند، همچنین سیستمهای مدیریت پسماند برای بازیافت و دفع اصولی زبالهها، در این ساختمانها تعبیه میشود.
مزایای ساختمانهای سبز
ساخت چنین ساختمانهایی موجب صرفهجویی در انرژی میشود، زیرا از بهروزترین سیستمهای گرمایشی و سرمایشی و فناوریهای هوشمند برای مدیریت مصرف انرژی استفاده میشود. از سوی دیگر، چنین ساختمانهایی بهعلت سازگاری که با محیطزیست دارند، مانع از تغییرات اقلیمی و آبوهوایی خواهند شد. همچنین باتوجه به اینکه از مصالح ساختمانی با کیفیت و استاندارد در ساخت چنین ساختمانهایی استفاده میشود، عمر ساختمان نسبت به ساختمانهای معمولی بالاتر خواهد بود، به این ترتیب دیگر وارد چرخه بازسازی یا نوسازی ساختمانها و هدررفت منابعطبیعی نخواهیم شد.
