روز چهارشنبه ۲۷ خرداد-سران کشورهای گروه هفت (G۷) تصمیم گرفتند برای نخستین بار یک سازوکار مشترک در خصوص مواد معدنی حیاتی ایجاد کنند؛ یعنی تا سال ۲۰۳۰ وابستگی خود به هر تأمین‌کننده غیرعضو گروه هفت در زمینه عناصر_خاکی کمیاب و آهن‌رباهای دائمی را به کمتر از ۶۰ درصد کاهش دهد. این اقدام با پاسخ امروز چین روبه‌رو شد و در بیانیه‌ای آن ‌را تضعیف نظام تجاری جهانی خواند.

 برآوردها نشان می‌دهد حدود ۹۰ درصد ظرفیت جهانی فرآوری عناصر نادر خاکی و بیش از ۹۰ درصد تولید آهن‌رباهای پیشرفته این عناصر در چین متمرکز شده است. چنین اعدادی به خوبی نشان می‌دهد که با موضوع بسیار مهمی فراتر از معدن روبه‌رو هستیم؛ مسئله به امنیت اقتصادی کشورها گره خورده است.

برای درک اهمیت ماجرا کافی است بدانیم عناصر نادر خاکی در قلب بسیاری از فناوری‌های پیشرفته قرار دارند. خودروهای برقی، توربین‌های بادی، تجهیزات مخابراتی، سامانه‌های دفاعی، رباتیک و حتی زیرساخت‌های مورد نیاز هوش مصنوعی بدون این عناصر قابل تصور نیستند. به همین دلیل رقابت بر سر دسترسی به آنها به‌تدریج جای خود را در کنار رقابت‌های انرژی، فناوری و تجارت جهانی باز کرده است.

 ایران نیز در نقطه‌ای ایستاده که باید این تحولات را با دقت دنبال کند. پرسش اصلی فقط این نیست که چه ذخایری در اختیار داریم؛ پرسش مهم‌تر آن است که این ذخایر در اقتصاد آینده جهان چه جایگاهی خواهند داشت.

در قسمت‌های بعدی پرونده ویژه به اینکه چرا کشف معادن جدید حاوی عناصر نادر خاکی برای جهان اینقدر مهم است و این تغییر چه معنایی برای ایران دارد، خواهم پرداخت.