رجا ابوطالبی: بازار سرمایه و در رأس آن شاخص کل، در دو روز گذشته بیش از ۲۰۰ هزار واحد افت ارتفاع را تجربه کرد. افتی که معادل ۵ درصد بود و شاخص را تا کانال ۴ میلیون و ۲۰۰ هزار واحد به عقب راند.

کارشناسان برای افت شاخص کل در دو روزه گذشته دلایل متعددی را ردیف کردند. برخی‌ها بر این باورند که رشد نزدیک به ۸۰ درصدی شاخص کل در ۵ ماهه گذشته، نیاز به اصلاح دارد. همان‌طور که رشد بورس تقریبا شارپی دنبال شد، افت آن نیز شارپی رقم خورد.

آن‌ها معتقدند که برای فتح قله‌های جدید، اصلاح بازار تا محدوده‌ی ۴ میلیون واحد نیاز است. این بدان معنا است که احتمال کاهش ارتفاع شاخص کل از این ناحیه، حوالی ۶ درصد دیگر محتمل است.

از سوی دیگر، عده‌ای از کارشناسان، ریزش‌های سنگین بورس را به مسائل سیاسی گره زدند. تهدید‌های دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، سبب شد تا ارزش معاملات به طور محسوسی کاهش یابد. اما از زمانی که به حضور نیرو‌های نظامی خود در خلیج فارس اشاره کرد، اوضاع بدتر نیز شد.

قاعدتاً در هر کشوری که تهدید نظامی حاکم باشد، پول‌های هوشمند محتاط‌تر عمل می‌کنند. آن‌ها به رخداد جنگ وزن خواهند داد و به همین دلیل بازار سرمایه به ناامن‌ترین بازار‌ تبدیل می‌شود. حتی سرمایه‌گذاری برای طرح‌های توسعه‌‌ شرکت‌ها یا حتی تاسیس بنگاه جدید به تعویق می‌افتد تا اوضاع به ثبات میل کند.

در این شرایط، اقبال به صندوق‌های طلا یا درآمد ثابت‌ها افزایش می‌یابد. در همین راستا، صندوق‌های درآمد ثابت از ابتدای اعتراضات تا به امروز، ورود پول کم تکرار ۱۱ همتی را آن هم در عرض ۱۲ روز به چشم دیدند.

فشار دولتی بر بورس

دلایل فوق شاید اصلاح شاخص کل را توجیه کند، اما آیا می‌تواند اصلاح صد هزار واحدی روزانه را نیز زیر چتر خود قرار دهد؟ مگر نه اینکه شاخص کل در تمام این ۵ ماه، با جهش‌های ۲ الی ۳ درصدی به سمت قله‌های جدید حمله کرد؟ مگر نه اینکه کماکان ارزش دلاری بازار نشان از ارزندگی این بستر می‌دهد؟

به نظر می‌رسد دلیل این ریزش را باید از دولت پرس‌وجو کرد! دولت که تا پایان امسال باید ۸۸۰ همت اوراق خود را از طریق بازار سرمایه به فروش می‌رساند، در آخرین حراج اوراق خود پرونده‌ی انتشار در دی ماه را نیز بست.

این بدان معنا است که دولت در دی ماه قریب به ۶۵ همت تامین مالی از طریق بازار سرمایه انجام داده است. مادامی که عمیق‌تر نگاه می‌کنیم، پی می‌بریم که میانگین ماهانه‌ی انتشار اوراق از ابتدای سال تا پایان دی ماه نیز حوالی ۶۶ همت است.

از طرفی، دولت تا به امروز تنها ۵۳۳ همت از اوراق خود را منتشر کرده است که فاصله‌ی معناداری تا ۸۸۰ همت اوراق تکلیفی خود دارد. حتی اگر با نزدیک شدن به پایان سال، انتشار اوراق جدید و مازاد بودجه را در نظر نگیریم، دولت در ۲ ماهه‌ی پیش روی خود باید ۳۴۷ همت اوراق را روانه‌ی بازار کند.

تامین مالی ماهانه‌ی ۱۷۳.۵ همتی از بازار سرمایه واضحا فشاری فزاینده به بورس وارد خواهد کرد. فشاری که بانک‌ها و شرکت‌های تامین سرمایه را موظف و مکلف به خرید این اوراق می‌کند. بنابراین احتمالا این حقوقی‌ها به ناچار دست به فروش سهم‌های خود در سایر نماد‌ها بزنند تا بتوانند نقدینگی مورد نیاز دولت را تامین کنند.

با این اوصاف انتظار رشد‌های ۵ ماهه گذشته از بازار سرمایه تا پایان سال، شاید کمی دور از ذهن باشد.