شوک عرضه نفت با کنترل تنگه هرمز توسط ایران و تخلیه انبارهای آمریکا؛ قیمت واقعی نفت به ۲۰۰ دلار رسید
در یکی از پرتنشترین دوران تاریخ بازار انرژی، اقتدار ایران در تنگه هرمز و بحران بیسابقه ذخایر نفتی آمریکا، جهان را وارد دورهای تازه از شوک عرضه کرده است و بر همین مبنا تحلیل کارشناس بازار نفت و انرژی معتقد است اکنون کنترل واقعی قیمت نفت از دست واشنگتن خارج و به دستان عرضهکنندگان واقعی، یعنی ایران، منتقل شده است.
مهرزاد لیموچی در تحلیل شرایط حاکم بر بازار جهانی انرژی اظهار داشت: در هفته منتهی به امروز - دوشنبه ۱۴ اردیبهشت - را باید یکی از پیچیدهترین دورههای تاریخ بازار انرژی در دهه اخیر دانست؛ دورهای که سه بحران بزرگ اقتصادی، نظامی و مالی بهطور همزمان در هم تنیده شدهاند.
وی افزود: از یک سو، اقتدار ایران در کنترل هوشمندانه تنگه هرمز تثبیت شده و از سوی دیگر، ایالات متحده در حال مصرف آخرین ذخایر استراتژیک خود برای مهار قیمتهاست. در چنین شرایطی دیگر نمیتوان فقط با تماشای نرخ نمایشی نفت برنت، تصویری دقیق از واقعیت بازار داشت، زیرا در بازار فیزیکی، نفت واقعی با قیمتهایی تا ۲ برابر نرخهای رسمی دستبهدست میشود.
لیموچی با بیان اینکه ما دیگر در مرحله هشدار نیستیم و وارد فاز اجرایی یک شوک عرضه تمامعیار شدهایم، تاکید کرد: جرقه اصلی افزایش قیمتها در هفته گذشته از تحولات نظامی خلیج فارس آغاز شد؛ جایی که گزارشهای محرمانه از مشورتهای سطح بالای کاخ سفید درباره گزینههای فراتر از تحریم علیه جمهوری اسلامی، بازار را دچار شوک کرد. این رویکرد نشان داد واشنگتن بار دیگر مسیر تقابل را بر دیپلماسی ترجیح داده است.
وی معتقد است که بر اساس اطلاعات منابع کشتیرانی، نزدیک به ۲ ماه است که با اراده ایران، تنگه هرمز تحت مدیریت جدید قرار گرفته؛ مسیری که پیشتر روزانه بیش از ۱۰۰ فروند کشتی نفتکش در آن تردد داشت، آژانس بینالمللی انرژی تخمین میزند که با این رویکرد، روزانه بین ۱۶ تا ۲۰ میلیون بشکه نفت از مدار عرضه جهانی خارج شده است؛ رقمی که برای برهم زدن هر مدل از تعادل جهانی کافی است.
این کارشناس بازار نفت و انرژی اظهار داشت: نکته مهم دیگر به دادههای اداره اطلاعات انرژی آمریکا (EIA) مربوط میشود. این گزارش از کاهش هفتمیلیون بشکهای ذخایر استراتژیک آمریکا در هفته گذشته خبر میدهد؛ تخلیهای که حکایت از بیدستی واشنگتن در برابر بحران واقعی دارد. همزمان با عدم افزایش تولید داخلی، صادرات نفت آمریکا رکورد ۶.۴ میلیون بشکه در روز را رقم زده است رقمی که اغلب از طریق باز شدن مخازن زیرزمینی تگزاس و لوئیزیانا و نه از ظرفیت تولید واقعی حاصل شده است.
به گفته این فعال حوزه انرژی، این وضعیت سبب شده ذخایر بنزین آمریکا نیز با بیش از ۶ میلیون بشکه کاهش، به پایینترین سطح از سال ۲۰۱۴ برسد و بحران انرژی به جایگاه مصرفکنندگان خرد برسد.
شکاف خطرناک بین بازار آتی و بازار واقعی
لیموچی توضیح می دهد که شکاف میان بازار فیزیکی و بازار آتی، عمق بحران اقتصادی آمریکا را نمایان کرده است؛ نفت فیزیکی تحویل فوری در بندرهای ژاپن و کره جنوبی اکنون بین ۱۴۵ تا ۲۰۰ دلار معامله میشود، در حالیکه نفت برنت در لندن حدود ۱۱۵ دلار است این اختلاف حدود ۴۰ تا ۸۰ دلاری نشانه فروپاشی کنترل غرب بر قیمتهاست.
خروج امارات از اوپک اثر قیمتی کوتاه مدت ندارد
وی خاطرنشان کرد: خروج امارات از اوپک را باید بیش از آنکه اقتصادی دانست، یک اعتراض سیاسی به ساختار فرسوده و تحت نفوذ غرب در این سازمان ارزیابی کرد. امارات میخواهد از زیر سقفهای تحمیلی اوپک خارج شود، اما فعلا با اقتدار ایران در تنگه هرمز، امکان اجرایی کردن افزایش صادرات ندارد.
این کارشناس بازار نفت و انرژی تاکید کرد: این تصمیم در کوتاهمدت اثر قیمتی ندارد، اما در میانمدت میتواند با تغییر رفتار غرب و باز شدن مسیر صادرات، رقابت بیقاعدهای میان متحدان سابق واشنگتن ایجاد کند. این خروج، عربستان را نیز در ضعیفترین موقعیت ائتلافی خود در دهههای اخیر قرار داده است.
بهبود موقعیت ژئواقتصادی ایران
لیموچی معتقد است، ایران برای نخستین بار به نقطهای رسیده که میتواند دردناکترین فشارها را بر اقتصاد جهان تحمیل کند. کنترل تنگه هرمز، قدرت چانهزنی ایران را در هرگونه مذاکره هستهای یا تحریمی به سطحی جدید ارتقا داده است.
وی یادآور شد: مزیت دیگر ایران، هزینه تولید غیرقابل رقابت است. در حالی که تولید هر بشکه نفت در ایران ۱۰ تا ۳۰ دلار هزینه دارد، این رقم برای نفت شیل آمریکا ۴۰ تا ۶۰ دلار و برای امارات بالای ۳۰ دلار است. علاوه بر این، دسترسی مستقیم ایران به دریای عمان و بندر چابهار، ایران را حتی در صورت محاصره دریایی، به تنها صادرکننده مطمئن منطقه تبدیل میکند.
سه سناریوی بازار در یک هفته آتی
این کارشناس بازار انرژی ادامه داد: چشمانداز بازار جهانی در هفته جاری ( از 14 تا 21 اردیبهشت) تحت تأثیر سه متغیر کلیدی قرار دارد که شامل تداوم کنترل مقتدرانه تنگه هرمز توسط ایران، تخلیه سریع ذخایر استراتژیک آمریکا و فروپاشی اتحادهای سنتی پس از خروج امارات از اوپک میشود.
لیموچی سه سناریوی محتمل برای آینده کوتاهمدت بازار مطرح و تشریح کرد: در سناریوی نخست تثبیت قیمت نفت برنت در محدوده ۱۱۰ تا ۱۲۵ دلار، با ادامه انفعال دیپلماتیک واشنگتن پیش بینی میشود، در سناریوی دوم جهش ناگهانی به محدوده ۱۴۰ تا ۱۵۰ دلار، در صورت تشدید اقدامات نظامی آمریکا و در نهایت در سناریوی سوم کاهش قیمت به زیر ۱۰۰ دلار، تنها در صورت عقبنشینی کامل واشنگتن و پذیرش شروط ایران مطرح است.
به عقیده وی احتمال تحقق سناریوی نخست را بیشتر است و علت آن درک تدریجی جهان از پایان دوره سلطه انرژی آمریکا به شمار میرود؛ دورهای که حالا جای خود را به اقتدار میدانی ایران و واقعیتهای فیزیکی بازار داده است.